Главная   ֍   Творчество   ֍   Библиография   ֍   Фотоальбом   ֍   Избранное   ֍   Поэты Цада   ֍   Контакты
             

1941-1945

 


 

ГИТЛЕРИЛ ФАШИСТАЛ ТIАДЕ КIАНЦIАРАБ
МЕХАЛЪ ХАЛКЪАЛДЕ БАРАБ АХIИ

 

Рахъа дида хадур, харабазул тIел,

Хиянатаб квералъ каву рагьанин.

 

Хехаб ярагъ бухье, бихьинал-цIуял,

ЦIогьохъе гьужумал жанир реханин.

 

Рекъел биххилалде хвалчен бахъарав

Хиянатчиясда данде рахъинин.

 

Договор цIураб квер цIадай бегьарав

ЦIуяв Гитлерие жаваб гьабизин.

 

Жанив лъугьунелъул велъарав Гитлер

Кидал гIодулаян гIинтIамун рукIа.

 

ГIодор биялги тIун, вохун ватилин,

Нахъ руссун унелъул балагьун рукIа.

 

Совет ВатIаналде тIамураб гали

Гудраца кколеблъи лъачIо бандазда.

 

Маххул армиялъул хвалчадул чапи,

ЧанцIул бихьаниги, бичIчIичIо эзда.

 

Риччанте рачIине чIухIарал немцал,

ЧIегIер гъудул ругин эзухъ ралагьун.

 

Регьайилан абе гIалхул фашистал,

ГIалахалда гъурун, гIанграз кваназе.

 

Нахъасан речIчIулеб чорокаб гьведуй

Чармил рахас буго Россиялъ къачIан.

 

Чарал фашистазе гьоболлъиялъе

Бухъараб хоб буго халкъалъ хIадурун.

 

Рахъа дида хадур, харабазул тIел,

ТIадаб тIалъи кьезе заман щун бугин!

 

Цадахь ярагъ бухье, бихьинал-цIуял,

Бахьи гьечIеб гIумру гIунтIулеб бугин!

 

1941

 

ГIЕМЕР ЛЪАДАХЪАНИ, ГIЕРЕТI  БЕКУЛА

 

Дунял гьар-гьадулеб гьагаб кьвагьиялъ

Кьижарал питнаби рорчIизаруна.

Кьурабалъ багъулеб рагъул пириялъ

Фашистаз халкъалда харил цIа лъуна.

 

Данде бащалъулеб зарги ккечIого,

Зулмуялъ улкаби кверде росана.

Кутак тIереналъуй тIадеги кIанцIун,

Гитлерица гIурхъи гIатIид гьабуна.

 

ГIемер лъадахъ ани, гIеретI бекула, –

ГIумру араб бегун фашизмаялъул.

ГIажал щведал, болъон щобде бахуна, –

Ахир ккела гьелъул нилъер квердалъун.

 

Граждан рагъазул заманаялъго

Лъараб нилъеда хIал немцазул яргъил,

Гъуризе кIоларел гIурул ханазул

ГIатI ххунел гьабахъе – гьанир риччанте!

 

1941

 

БАВУДАСА ГУРЕБ БУГЪИЛ ХIАЛ ЛЪАЛЕБ

 

Нилъер улкаялъе кьураб эркенлъи

РекIеда тункана тушманзабазда.

Революциялъул карачалаби

Каранда гьалдана фашизмаялда.

 

Бидухъ гIашикълъарав гIащтIичиясул

ГIасиял аскараз каву рагьана.

ГурхIел-рахIму гьечIев чIвадарухъанас

ЧIахIиял къуватал жанир рехана.

 

Щибаб вершок рикIкIун эшелонал кьун,

Жаллатица ракьал росулел руго.

Ралъдал гали борцун гумиги рекьун,

Гуч бергьарав пиргIавн гIагарлъун вуго.

 

ГIарцуца бессараб Белоруссия

Немцазул бандаца басра гьабуна,

Месед биун тIураб Украиналда

Канлъи гьечIеб рузалъ рукIун гьабуна.

 

Ракьал рахъаниги ракIал рахъичIо,

Бихъараз букъила къохьол дуниял!

Бавудаса гуро бугъил хIал лъалеб, –

Рагъда лъадаридал, лъала бихьинал!

 

1941

 

КИНАВГО ЧИ ТIАДЕЛЪУН,
ТIАРАМАГЪАЛЪИ ГЬАБЕ

 

Борохь бараб ругънаде

КьогIаб загьру тIинкIула,

Кьолболъан фашистазул

Аслу бакъвазе гьабе.

 

Ццидалаб роцIцIол къвачIа

КъотIун нахъе рехула,

Рокьукъав тушманасда

Гьайбатаб ракь тезабе.

 

Багъарараб гIусалъе

Сабаб щиб – бахъи буго,

Нахъасан речIчIулеб гьве,

РачIги ккун, гIодоб кьабе.

 

Рахунел унтабазе

Хехаб укол гьабула,

Гитлерил хъачагъазе

Хучдузул кьеккен гьабе.

 

Харирокъоб цIа ккани,

Цадахъ бухIун рехула,

Халкъ гъурулеб къавуда

Къаникье щапизабе.

 

Щвараб гIурул рикьаби

Кьурабазда тенкола,

Кьалбал риччараб борхьил .

БетIер панкъ гIадин гьабе.

 

Гьури-цIергун бачIунеб

ЦIахIилаб накIкIул парча,

ЦIадул топалги речIчIун,

ЧIаралъуб биинабе.

 

ЧIаголъи хвезабулеб

Халкъалда ккараб къосел,

Къайи-цIа махIциналде,

ХIурлъун щущазе гьабе.

 

Оц бикъидал тIамураб

Къанил пайда кколаро,

Кинабго иш рехун тун,

Немцазул цIа ссвинабе.

 

Бекун хадуб бухьараб

БетIералъ кеп кьоларо,

Кинавго чи тIаделъун,

ТIарамагъалъи гьабе!

 

1942

 

МОСКВАЯЛЪЕ ГIОЛО

 

Москваялде тушман гIагарлъанилан

ГIаламалда жаниб гьаракь бахъана.

ЗахIматал къоязде гьеб данде чIвайдал,

Цадахъ кинабго халкъ къватIиб лъугьана.

 

Руччаби, бихьинал, бахIарал, херал –

Хехаб ахIиялъул хIур бахъун ана.

РекIарав – хвалченгун, лъелав – туманкIгун,

Тушман нухда лъезе халкъ багъарана.

 

Гъиргъизал, туркменал, тажикистанал

Кутакаб тIупанлъун тIаде гьулчана;

Гуржиял, узбекал, эрменистанал,

Аздагьаби гIадин, гьесде хучана.

 

Азербайжаналъул кверзул махщелгун,

Кавказалъ бугеб жан жаниб рехана,

Казахистаналъул чодахъабигун

Чармил Дагъистаналъ гьужум гьабуна.

 

ВатIаналъе гIоло церехунилан,

Цадахъ улка-ракьалъ ахIи тIамана.

Москваялъе гIоло церехунилан,

Цо кверлъун тIаделъун, тушман хъамана.

 

1942

 

РАГЪУЛ ЗАЕМ

 

Дуе ВатIаналъул бутIа батани,

Тушман нухда лъезе маххул зар букъе.

Ихтияр цIунизе хиял батани,

Хабалъ гьев вукъизе дагьаб квербакъе.

 

Нилъер ВатIаналде бетIер бегьараб

ТIури щвараб гьведа гьодилъ жо речIчIе.

Гьайбатаб улка-ракь щула гьабизе

Щивав захIматчияс чвантил кIал ричIе.

 

Жакъа фронталъе гьабулеб кумек

Фашизмалда балеб бакIаб зар буго.

Заемазухъ дуца рехулел кепкал

Гитлерил гIадатIа рихъизе руго.

 

1942

 

ГИТЛЕРИЛ МАРГЬАБИ

 

Гитлерица кьолел кьогIал жавабал,

Жанир ралагьидал, гьодорал руго.

Фашистаз риччалел къватIул харбазде

КъвачIил кIал рагьидал, гьури-муч буго.

 

Чанги зурма пуна немцаз халкъалъе,

Гьезул кьурдиялде данде кколареб.

Бакъан чан бачараб чарал гьерсазул,

Цадахъ хъат чIваниги, наку щолареб.

 

Гитлерил гьерсазул цо талихI буго –

Тамахал жал рукIин, – кIал бихъилаан.

КIалцIи-хер бачIого хIебтIи лъикI буго,

ХIайваназе квине жо щвелароан.

 

1942

 

ФРОНТАЛДАСА ЙОКЬУЛЕЛДЕ

 

Дун, рокьул кьоги тун, кьалде щун вугин,

Кьолой, лугбал чергес, чоде яхине,

Кьурабалъ багъулеб рагъде ккун вугин,

Гъалазда хина лъе, хадуй ячIине.

 

Дир нусабго логолъ багъулеб буго

ГъотIол рагIдукь дуца бикьараб ургъел.

Бидулъги гьаналъги чапулеб буго,

Чол жалалъе къулун, дуца бараб къвал.

 

Дарайдул квербацIцIалъ магIуги бацIцIун,

Мун ятIалъулеб къо къала каранда.

ТIеренал кIутIбуца дидаги баун,

Данде щапулей мун щола ракIалде.

 

Мун рикIкIалъанагIан, ракIги гIагарлъун,

ГIадалал хиялаз дун холев вуго.

Халкъалдаса балъго хIехьон букIараб

ХIасратаб гьаваялъ гьаглъулев вуго.

 

Гьанже, тушманасе жаваб кьечIого,

Жанисел ишазде нилъ регIиларо.

ГIалхул фашистазе хоб бухъичIого,

Нахъиял мурадал данде ккеларо.

 

Лайлалги Къайисилги къоял гурелъул, –

Къараб рачел дуца чучизе тоге.

ТуманкI-ярагъалде ургъелги бикьун,

Рагъул постал ккурав гьудул кIочонге.

 

1942


ХЪАМАЛЧАГIИ

 

ХIалихьатал бутIрул мугIигIги гьарун,

ТIад бугеб рас хIуле мискинзабазул.

ХIилла-макруялъул кIичIалги ритIун,

Воре, малъалда гъоркь гъиз тоге гьезул.

 

Чадил кесекалда хадуб халкъги тун,

ХъахIаб ролъул гьирал нахъа лъун кванай.

Кверда пинкь бахъараз гьабун лъикI хIалтIи,

ХIалакарал къоял кепалда риччай.

 

Рагъул фронталда цIадулъ бихьинал,

ЦIигьанада кьабе, кьарияб бихьун.

ЦIорораб лъел иццал очередалда,

Нужер иш квеш гьечIо, коньякги гьекъон.

 

Гурдил лъор багьараб мискин халкъалъул

Мугъал рекиялъе костюмал зуре.

Кодолъи гьечIезе чIухIдай руччаби

Дарай-катан ретIун кечезе гьаре.

 

Кидадай рачIина хъамалчагIазул

Хъабчил гIарадаби гьарулел къоял.

Гьез ричун росарал чохьохъабазде

Чисткаялъул хвалчен хьвагIулел къоял.

 

1942

 

УЧИТЕЛЬЛЪИЯЛДАСА ВАС
МИЛИЦАЛЪИЯЛДЕ АХIИ

 

Гьаб учительлъиго учузлъун бугин,

БатIияб ишалде щай лъугьунарев?

Учениказулги хъатир хун бугин,

Халкъалъ къимат кьолеб бакI кин кколареб?

 

Дуй культураялъул хIажалъи гьечIо,

Кутакчилъи буго гьанже къваригIун.

Канлъи-лъай босулеб заман аб гуро,

Милицалъи буго балагьизе ккун.

 

Мун кив рещтIаниги чвархъи букIина

Чагъиралъул шушби цоцалъ тункулел.

Цо-цо гьоркьо-гьоркьор бакънал рагIила

Рекъон кIи-кIи ясалъ дуе рачунел.

 

Спекулянтазул дармида жаниб

Долгун рекъани дуй къенцIезе щвела.

ЧIухь базе аралъуб дагьаб кумекалъ

Дур кисида жаниб жо-жо рехила.

 

Таманча балареб гIумруялдаса

ГIадада араб жо дида лъаларо.

ГIадан хIинкъулареб формаги ретIун, –

Гьеб жо дида аскIоб дуниял гуро.

 

1942

КЪИСАСАЛДЕ

 

Жакъа халкъалда бугеб

Къваридаб хIал бицани,

ХIутI-хъумур гъаримлъила,

ГъветI-рохьалъ чIегIер бала.

 

ГIасиял фашистазул

ВахIшиял зулмабазда

Зоб-ракьалъ магIу лъела,

МугIрул-щобал угьдила.

 

Эркенал росабазда

Немцаца жул бахъула,

Жалго нахъ руссунелъул,

Гъоркь цIаги лъун, рухIула.

 

Жаниб батараб агьлу

Инжит гьабун гъурула,

Гъорлъа чIаран гIадамал

ГIорода ран гъанкъула.

 

Гъоркьан гурдиде гIунтIун,

ТIаса партал бахъула,

ХъачIал хасалил сардаз

Зодикь чIезе гьарула.

 

Пленалде росарал

Рагъухъаби кьабула,

 

КьогIал гIазабазда гъоркь

Зулмуялда кIвекIула.

 

Горбода кьурун гьумер

Мугъалдехун рехула,

Кьабараб жоялъ бетIер

Махьа гIадин чIинтIула.

 

ЧIагого берал рахъун,

Хвелалде гIазаб кьола,

МегIер къотIун, гIин къотIун,

КъабихIал гIужал лъола.

 

Къаркъала, тIад малал ран,

ТIомонибго хъурула,

ТIаде ругъун лъечIого,

Гъура-чункун рехула.

 

Жеги гIужде рахинчIел

Ясал инжит гьарула,

Эбел-инсуда цебе

Намус хвезе гьабула.

 

Херал, бецал гIадамал

ГIужие гъун гъурула,

Хвалчадул хIал бихьизе,

ХIохьода лъун руссула.

 

РацIцIуниса кверги ккун,

Квар гIадин гъеж кьурула,

Гажал хъачIаб адаталъ

Хъухъан кескал рахъула.

 

 

Сахал гIадамал рачун,

Чорхолъ бугеб би цIцIула,

Жалго ор чIвазе тIамун,

ТIаде ракь хъван рукъула.

 

Ругънал щун гъоркь хутIарал

Хучдузда тIад ригъула,

ТIаса ччукIелги бахъун,

Авлахъалде рехула.

 

Руччабазул курмузда

Киласалъул гIуж бала,

Каранде къараб лъимер

Къелъ кьабун хвезабула.

 

Гьеле, немцал рещтIани,

Щвезе бугеб баракат,

Кавказалде рорчIани,

БачIинесеб сайигъат.

 

Дагъистаналъул агьлу,

Эркенлъиялъул тIанчIи,

ТIадаб налъи щиб нилъер?

Бергьенлъи, ялъуни хвел!

 

Нужее рухI бичараб

БагIараб Армиялъе

Ахиралде щвезегIан

Щай кумекал кьоларел!

 

Ва, руччаби, бихьинал,

Ва, бахIарал, ва, херал,

Ва, гьитIинал, кIудиял, –

Киназго зарал рукъе!

МагIарулал, лъарагIал,

Ва, лезгиял, даргиял,

Ва, Дагъистан миллатал,

Тушман ракьалда вукъе!

 

                                      1942

 

ВОКЬУЛЕВ ФРОНТАЛДЕ ИНДАЛ

 

Нилъер пикрабазул фабрик бихханин,

Хвалчадехун рикье рокьул анищал,

Эркенал къояца къо лъикI гьабунин,

Къалеб кьенсер-бералъ росе фашистал.

 

Фронталда мунги, тилалда дунги,

Тушманасда данде сангарлъун чIела.

ТуманкI-ярагъгун мун, рукIкIен-кунгун дун,

Кинал бергьунаян гьанже бихьила.

 

Дица боецазул форма букъила,

Фашистазул бандал дуца рукъила.

Доб нилъер букIараб рагъа-ракари

Рагъул поронталде буссинабила.

 

Дица парталалда иту кьабила,

Тушманасул горболъ дуца кьабила.

КIиязулго гIумру гIел бащадазе

ГIибратал росизе мисаллъун чIела.

 

Ролъи меседилаб бегIераб рукIкIен

БагIаразул хечгун хIалтIизабила.

ГIарцул панкъал чIвараб «Зингер» машина

Фашистазда бадиб багъизабила.

 

Дица дуда хадуб, хасел иналде,

Хинал парталалъул таял рехила.

 

Тушманасде данде бергьенлъи боссе,

Посылкабазул ихх чвахизабила.

 

Нилъер аваданаб гIумруги биххун,

Халкъалда цIа лъурал цересан гъуре.

Гъоркь нилъер букIараб рокьул къецалда

Кьалул гьумер гъурал гъветI гIадин кIуре.

                         

1942

 

ГИТЛЕРИДЕ ЖИНДИРГО СОЛДАТАС

 

Айропаланаца гуллил цIадги бан,

ЦIулал бохдул гъуна дуца халкъалда.

ЦIадул танкабаца топалги чIехьон,

Воре, тазаяв чи тоге  ракьалда.

 

Дур чедлъидал халкъалъ кваналеб бугеб,

КидаллъагIан хьихьун гьелгун вукIинев?

Кинавго чи дуца вижаравлъидал,

Лагълъи гьабичIони, чIван щай лъеларев?

 

ГIела гьанжелъегIан дур тIох мерхьараб,

Хьодой чи течIого тIагIине гьаре.

ТIокIалъги щиб азий къваригIун бугеб?

Къасабхана ругьун, цересан гъуре.

 

Нагагь дурго бадиб хIур чIвазе гурин,

ХIалтIуде бегьизе сахаб квер тоге.

ХIатIикь чIвалел тIукъби тIагIине гурин,

ТIил гIунтIун гурони, рилълъине тоге.

 

Рехъада кIал балеб хъурмица гIадин,

Хъамалчилъи гьабун, бакIаре боцIи.

Хъизан-лъимал ракъун, язихълъиларо,

Дурго бер гIорцIараб магIишат гIуцIе.

 

Дуца гурелъул гьел гьаризе колел,

Гьайбатал городал чIунтизе гьаре.

 

ЧIалгIаде батилин дунял гIуцIараб.

ГIорда кьо течIого, кьвагьизе гьабе.

 

Унго, гьанже дуйго гьечIел ратани

Гьелегьарал корал кив мун рехулев?

Хабал гIазабалъги  мун квегъичIони,

Кинаб лахIтуялъув мунго хIебтIулев?

 

Гьеб зулму-хIалалда мунги хутIани,

Халкъалъул хьамиялъ чиго чIваларо.

ЧIухIи пахрулъиялъ мун рехичIони,

Ракьалъ ваччуларев чи вукIинаро.

 

Бесдал лъималазул магIил чIораца

ЧIаго мун хутIани, халгьабе, Гитлер.

Халкъалъул ургьисан угьулеб хIухьел,

Дуда багъичIони бахъе гьаб дир бер.

 

Бидулъ ччун гурони чед кваналарев, –

КигIан бахьи гьечIев мунго вижарав?

Культурияб нухде тIаде лагIарав,

НагIана батаги дур гIумруялъе!

 

1942

 

ГЬАЛМАГЪ ХIАЖИЕВАСЕ ЖАВАБ

 

«Пред. сельсовет МочIохъ!

Дуда амру гьабулеб буго, дуца щвезе гьаве Хунзахъ раймилициялде метер, 15 аб. сентябралда, 1942с. радал сагIат 9 ялде. Гьелъие дуца тасамахIлъи гьабуни, мун кьезе вуго къвакIараб тамихIалде. I4/IX-42с.

 

№123. Зам.нач.милиции рай.

Хунзах.гъулбас (Алиев)»

 

Дур гьаб пирказалдасан

КигIан балагьаниги,

Гьениве витIулев чи

ВатIа гьавизе кIвечIо.

 

Кагътил мухъазда жанив

Вахчун вугев лъаларо,

Чан нухалъ цIаланиги,

ЦIар лъазе кIолеб гьечIо.

 

Сабаб гьайикир хъвана,

Хъатинив валагьана,

Хъун цо лъикIаб лемаггун,

Логоде халгьабуна.

 

Нужум тIахьал хъирщана,

Щакал цIарал рухIана,

ШайтIабигун рекъарал

ГIадамазда гьикъана.

Палихъаби ракIарун,

ЧIинхал чвархъезаруна,

ЧанцIуса реханиги,

Хадув гIунтIизе кIвечIо.

 

Ханида хIуччалги хъван,

Жанире ралагьана,

Женазда гьоркьов гьесул

МахI лъалев чи ватичIо.

 

Гьабизе жо тIагIараз

ТIабакI сверизабуна.

Сирруббан цIаларал

ГIалимзабахъе ана.

 

Ахирги, хьул къотIидал,

Хьиндахъе чи витIана,

ЧачамахIамадица

ХIукму гьабун бачIана:

 

Росдал цо кIалалдасан

Иргадул чIумал рехун,

ИчIабизе ккарав чи

Кагътиде восейилан.

 

Гьеб хIукмуялда тIасан

ГIадамал гаргадана,

ГIурус ГIалибегица

Габанидул бицана.

 

ГодекIаниб лъикIаб жо

КанахIехьилан абун,

Кагъат бачIараб нухалъ

Нахъ буссине гьабуна.

 

                          1942

 

КАМАЛУДИНИДЕ

 

Рагъул гIелмуялда тIад

ГIумру тIамурав лачен,

ТIаде щванин гьелъул къо,

КъачIай вац, Камалудин.

 

Киналго кьерилазе

Кьалул дарсал цIаланин,

Кьолой чу, борче ярагъ,

Баче квер, Камалудин.

 

Дургун ургъел бикьарай,

Рокьи ккун данделъарай,

Дурго гIазизай лъади

Лъан вагъе, Камалудин.

 

ГIарцул халипалъуре

Маргъалул риун тIурал

Дурго тIанчIазе гIоло

ТIаделъе, Камалудин.

 

Дурго эркенлъи цIунун,

Узданаб гIумру цIунун,

Эбелаб ВатIан цIунун,

ЦIар босе, Камалудин.

 

Инсул намус бичуге,

Шамилил ирс рехуге,

 

Хучбар, ХIажимурадил

ХIал цIуне, Камалудин.

 

Дагъистаналъул тарих,

Хундерил гвангъараб цIар,

БацIцIадаб Аваристан

ЦIуне вац, Камалудин.

 

Партиялъул ахIуде

ХIурматалда данде ун,

Дурго улка бохизе

Биххе квер, Камалудин.

 

Гитлерилаз васал чIван,

ЧIегIер барал улбузе

Эздасан къисас боссе

Къеркье вац, Камалудин.

 

КъотIабазе хилиплъун,

Хиянаталда рекIун,

Халкъалда цIоб таразда

ЦIа баке, Камалудин.

 

Кодоб ярагь босизе

Рес гьечIеб агьлуялде

Намус гьечIел фашистал

Гьукъе вац, Камалудин.

 

Гьайбатаб ВатIаналде

Немцаз бетIер бегьани,

ТIогьол авлахъ бакъвалин, –

КъвакIун чIа, Камалудин.

 

 

Кавказалъул мугIрузде

ГIалхул бандал рахани,

ГIурул лъим гъабугъунин, –

Гъеж гуре, Камалудин.

 

1942

****

 

Дуего бокьухъе кьалде ккун вугин,

Кьабе, Абубакар, оккупантазда.

Инсул къимат лъалел къоял щун ругин,

Къайи тезе гьабе гьагал немцазда.

 

Гулла алхунарев чанахъанасде

Чорхол рухI рихинчIес ххвел гьабиларо.

Чанил бер толарев туманкIуласда

ТалихI бугеб хIара данде чIваларо.

 

Рагъде анщинахъе щу-щу ккун чIвани,

ЧIаго чи теларо дуца бандазул.

Щибаб лъагIалиде лъаб-лъаб босани,

Лъорой разе ккела дуца орденал.

 

Дагъистан чIухIарал чIагоял васалъ

Дур цIар бахъулаго, цIавуцIуна дун.

ЦIар арал лучнузул чотIрода гьоркьов

Мун рехсолеб мехалъ, борхун уна ракI.

 

Бергьенлъиги босун, росулъе щведал,

Щиб релъидай дуца дие гьабила!

Щапакъатал баркун, квер босулелъул,

Килщал къунцIиледухъ къан кквезе тела

 

                                                  1942

 

ТУШМАНАС КАВУ РАГЬИДАЛ,  КАВКАЗАЛДЕ
БУГЕБ АХ
IИ

 

Гьалмагъ магIарулав, рагIулищ дуда,

Нилъер ВатIаналда тIад бугеб къвагьи?

ТIогьол квацIи гIадаб Кавказ мерхьунел

Гитлерил бандазул хIатIазул тIвапи?

 

Дуе дунялалъул чIаголъиго щай,

ЧIегIерал бандаца кверщелги гьабун?

Кинаб гIумру, гьалмагъ, дуца гьабулеб,

Фашистазул ярагъ рагъидаги бан?

 

Нилъалда кверги чIван, лъикI ургъун вихье,

Эбел-яцалъул иш битIун кколищан.

БотIрол турут рокъоб тиризе гьабе,

Дурго намус-яхIалъ хIехьеладаян.

 

Дагъистан асирлъун теларин абун,

Тушмангун чан соналъ Шамил вагъарав?

Чияр лагълъудаса халкъ цIунулаго,

ЦIадай кIанцIун гурищ Хучбар вухIарав?

 

Дурго умумузул бахIарчияб цIар,

РухIалда бахиллъун, хвезе биччаге.

Халкъалда нур бараб тарихалда тIад

Тушманас чIегIераб тIанкI лъезе тоге.

 

1942

****

 

Исана печалъул хинлъиго гьечIо,

Хасалил хIал щведал хIинкъун лъаларо.

ХIалица гурони хьаг гъалуларо,

Гьелъий бугеб гIузру дида лъаларо.

 

ГIакдакьа хьуцIараб саломаялъги

ЦIа жинцаго кIкIуна, кIкIуй нижей кьола.

ЦIалкIу цIураб накку жаниб баниги,

Жибго жиндасанго бухIун лъугIула.

 

НуцIби раханилан цIорол гордаца

ЦIогьохъе бачIунеб гьури кколаро.

ЦIада росулъ гIурал гIадамал гурищ,

ГIажаиблъи кинаб, квер хинлъунаро.

 

Цо-цо чи вукIуна цIулал бицунев,

ЦIорораб печалъе гьеб лъикIабилан.

Гьанже гьелъий гIоло гьорищ бичилеб, –

Гьабизе жоги хун, хутIун вуго дун.  

 

Дир къалмил щокъроса щакъи биине

Щиб хIилладай, гьудул, гьабизе ккела?

Шагьрикагъаталда килщалги рекIун,

КIолеб гьечIо, гьалмагъ, план тIубазе.

 

 

***

 

Дур бегIераб къалмил къуваталъ гIадин,

Дир гьороса къудкул къватIире гъечIо.

КъавутIа багъулеб бигъараб гьури,

Дур пакеталъ гIадин, гьалаг гьабичIо.

 

Жеги гьакидаса цIул рехилалде,

Хъизаналъ корониб картошка бана.

Хъухъадироялъул гожо цIалалде,

Гура-сурун тIимугъ санкIида лъуна.

 

Бакъвараб канал ноцI жаниб бегьидал,

Бугьараб печалъул гьуърул хинлъана.

ПицIил махI бахъараб цIулал кIкIуйдуца

ЦIорорал турбаби тамах гьаруна.

 

РагIуларищ, гьудул, дир гIощтIол гьаракь,

«ГIагьиланги» ахIун хIохьолъ кьабулеб?

ХIамзат вокьилаан дуда вихьизе ,

Хьибилсаги рехун, хъвай-цIалиялда.

 

Гьанже балагье мун дир пероялде,

Фашистазул курмул кин расунаян.

Кагътиде росулел асарал цIале,

"Последний часалда" щиб рагIулаян.

 

                                      1942

 

ХIАЛТIУЛ ФРОНТАЛДА ГЪАФУРОВ

 

Дирги Абрамилги бусен толеб гIуж

ГIемерисеб къоялъ цадахъ кколаан.

КIиявго мадугьал, гьумерги чурун,

Поронталъул харбихъ гIенеккулаан.

 

Абрам жиндаго тIад къараб хIалтIуде

Къвалакь таптарги ккун вагъарулаан.

Рогьалил гьуинаб гьава босизе,

Полощадкаялде дунги унаан.

 

Роол аваданлъи хвезе гьабулеб

Цо-цо хеч букIуна рекIелъ тункизе.

Хасалил гьаваялъ гьоркьоб биччараб,

Роччараб къо ккола керен унтизе.

 

Керчал гъутIби гIадал гъаларал накIкIал,

Гъугъай-пирхиялда мугIрузде щвана.

МагIил бералги цIун, цIахIилал хьухьаз,

ЦIалкIикьан хIур гIадин, тIаде хъухъ чIвана.

 

Теревогаялъул сигналал кьолел

Завод-фабриказул гьаркьал рахъана.

Фашистаз гьарулел зулмаби рицун,

Ццин бахъун радио ахIдезе лъвана.

 

Унтулъ хIалцен гIадин, хIалкъай гIеялъе,

ХIулараб жен гIадав жулик ваккана.

 

Жиндир отецилан, издрастиги кьун,

Дир искамекаялда аскIов рещтIана.

 

Нартилъ ччун бахъараб куц-бегIги босун,

Киве гьанже гьавги вачIунев вугев?

Кепкал кьун ругьунав чи вугелъулдай,

Чвантиниб чIухь базе хьолбохъ рещтIарав?

 

Гьединал пикрабаз пашман вукIаго,

РикIкIада щобдасан цо нур кIутIана.

ТIуртIудулеб кверзукь матIу гIадинан,

Бадиб паркъелаго бакъ загьирлъана.

 

Бидулъ ччурал гIадал багIарал чIораз

МугIрузда рекIарал накIкIал риана,

БакI-бакIалде руссун, сел-селун арал,

Самураб квас гIадал, кескал хутIана.

 

Сардил щубалда гъоркь кьижун рукIарал

Кьер берцинал тIугьдул тIуркIун рорчIана.

ТIад кIутIараб бакъалъ къучIбиги рагьун,

Гьайбатал махIаца цIияб рухI лъуна.

 

ЦIамуде гIи гIадин рортун рачIунел

Ралъдал карачелаз керен чучана,

Кисиниб жо гьечIеб жуликасда лъан,

Жалалъеги къулун хазе гьабуна.

 

Полощадкаялде къватIалги рагьун,

Панаял бакъназул цо сас бахъана.

Цадахъ хоралдалъун кучIдулги ахIун,

ХIалтIухъаби рачIун мохъал гьаруна.

 

 

ХъахIал квербацIцIаца бутIрулги рухьун,

Бихьиназда гьоркьор ясалги чIана.

Немцазул бандазе хобал рухъизе,

Нахъаса къотIичIел къукъаби щвана.

 

Рачлихъ къвачIаги бан, къвалакь белги ккун,

Къокъаб пинжакулас ворчIами кьуна.

ЧIегIерал михъалъан гьимгьидулаго,

Гьалмагъ Гъафуровас дир квер босана.

 

– Щиб вац, АбутIалиб, батIияб форма? –
Мун кIалъачIевани, лъазе вукIинчIо.

Цо вихьарав гIадав чи вугин абун,

Чан хиял гьабураб, – хадув гIунтIичIо.

 

Писательзабазул къалам букIунин,

Къвалакьан баккараб дур аб бел кинаб?

КочIой гьунар тIокIав тIамурчиясухъ

ТIад горал тIамараб гозол магIна щиб?

 

– Гьав беласул гуро, топасул вуго,
Гитлерасул гьумер гьас чIвазе вуго.
Газаясул къимат гьав заманаяс,
Фронтасда аскIов кIудияв вуго.

 

Мун, Дагъистаналъул машгьурав поэт,

Фронталде витIи лъил хIалтIи кколеб?

Лъабкъойилъа араб гIумруялъул мун,

ГIолилазда гьоркьов, – гьеб щиб букIунеб?

 

– Дун гьев хIисабасул хIалтIухъан гуро,

 ВатIанасе гIоло вахъарав вуго.

Хъурумсахъ Гитлерил гвангвараясе

Гвендасул бухъизе вачIунев вуго.

РачIун гьалмагъзабаз Гъафуровасул

Гъоркьан-тIасан раккун, кверал росана.

Кинаб миллаталъул чи кIалъаниги,

Чвахун унеб мацIалъ жаваб гьабуна.

 

Бицунеб каламги кинабго асул,

Квералъги кIалалъги цадахъ букIуна.

КIалъай рагIарабго, гIинтIамуразда

Гьалмагъ лакав вукIин рекIехъе лъала.

 

Гьанже Гъафуровас папиросалъе

СукIун нахъе лъураб кагьат бихъула.

Кисида жаниса цо кIал халатаб

Танхьил цIураб къвачIа къватIиб бахъула.

 

Гьанже, шагIихъабаз чол рачI гIадинан,

ЧIалаца хьухьараб цо квар бахъула.

ХъахIаб гамачIалда кIалги базабун,

КIутIараб къуваталъ къалъизабула.

 

Къебелъухъ бежулеб пурцимаххалда

ГьецIокъ бараб гIадаб цIа пирхун уна.

ЦIорораб кIиябго гамачIги маххги

Цоцалъ кьабгIарабго, кьунсрул чIурхIула.

 

Цо-цо гьоркьо-гьоркьоб кIкIуялги рехун,

Гъафуровас нижей къолъикI гьабуна.

Гъажилда белги лъун, газаги гIунтIун,

ТIерхьун ана поэт гьалмагъзабигун.

 

Гьанже, дунялалъул гьаваги хисун,

Халкъалъ хъахIаб партал тезе квер бана.

Хасалил цо-цоккун чапарги вачIун,

Шагьаралъул форма батIалъун ана.

МугIрул, гIурччинчарал чухъбиги рахъун,

ХъахIал буртабазда жанир кьерана.

Кьер-кьерал пастIаби, тIогьол байдаби

ТIад ккараб гIазуялъ гIодор къулана.

 

Совет улкаялъул полководецас,

Гьужумалде ине изну рагьана.

Сталинградалъ гучаб армия

Ахиралде гIунтIун тIагIинабуна.

 

Дагъистан босизе эргъелел ругел

ХъантIарал немцазда унти речIчIана.

Моздокалде раккун кIутIби чIикIулел

Чехь квешал фашистал гьужумаз ккуна.

 

Совет аскаразе баркала кьураб

Полководецасул салам бачIана.

Поронталдасанги тилалдасанги

Свак тун хIалтIаразе хIурмат гьабуна.

 

Гьале радиоялъ дида абулеб,

АбутIалибида рохел бицеян.

ВатIаналъул налъи тIубазабидал,

ЗахIматалъул орден асда баркеян.

 

Гьелъий жаваб гьабун жакъа дицаги,

Гьал хадусел мухъал хъвана кагътида.

ЦIияв гьоболасе бакI къачIайилан,

КIиго-лъабго рагIи лъуна почалда:

 

Эркенлъи бокьиялъ кьабгIараб газа

Кьурда рекIун буго дир рекIеласул.

ВатIан хиралъиялъ тIураб гIетIалда

ТIегь бижун рагIула нижер Гъафурил.

ГIарцул гозо гъеги дур газаялда,

ЗахIматалъул орден дуе босараб.

Месед биун тIеги дур болол тIогьиб,

ТIурарал гьабзазе хабал рухъараб.

 

Дур дагьал къоязул къокъаб свакалъе

Совет хIукуматалъ хIурмат гьабуна.

ХIалтIуца кIвекIараб кIиябго кверда

Калинин-дадаца дарман бахана.

 

                                                  1943

 

РАГЪДА РОС ЧIВАРАЙ МАГIАРУЛАЛЪУЛ  
МАГIУ

 

Зайбатил магIу

 

Уней йиго, эбел, дун фронталде,

Гьинал ракI бахъараб хъергъу цIехезе.

Дун хIалакун йиго, хIасратав эмен,

Аскарал гъурулеб гъалбацI бихьизе.

 

Рилълъа, тIулил яцал, тIинчIаб лочнода

Чаргъадица лъурал ругънал рукъизе;

Чохьол эбел, къачIай, къватIул гIангураз

ЦIум хIуларал рохьал рихьун руссине.

 

Цо гъитIинаб гIайиб гIолохъабазде:

Дир рагъул итаркIо гъоркьго щай тараб?

Гъвел буго дир базе гьалмагъзабазде:

ГъалбацIги рехун тун, нахъ щай руссарал?

 

Немцазул гуллица керенги борлъун,

Кибедай щапараб щват бугеб лага?

Гитлерил гъачагъаз ччукIелги бахъун,

Щиб кIкIалахъдай тараб кIал гьакIкIараб бацI?

 

Рагъда лъадарараб лъел къокъаб хвалчен

Лъицадай бичараб лочнода тIаса?

Лъалда месед бараб "наган" таманча

Щив гурхIел гьечIесдай хIатIикь ккун тIуна?

 

Рохьоб чан толареб тулакаб хъергьу,

ТалихI къун хутIарай, – хваги дур гьудул.

ХIурда лъалкI лъалареб лълъар меседил бис,

Лъураб хоб бихьичIей, – чIваги дур эбел.

 

 

Зайбатидехун магIихъаналъ

 

НекIо баркаталъул цIадал ралаан,

ЦIадул топал руго гьанже чIехьолел.

Ракьул тIиналдасан тIегь бижулаан,

Бидул лъарал руго, лъелехь бан унел.

 

Ралъад гьалаглъараб, гьава бигъараб,

Рагъул кор боркьараб кьвагьиго кинаб?

Кьураби щущалеб, щобал гьунулеб

Щиб гьаб питнаялда дуца абулеб?

 

Эбел-инсул урхъи буссинчIел васал

Немцазул цIадуца роркьулел руго.

Йокьулелъ къвал базе бахилал лъимал,

Махх-чарангун рагъун, гъурулел руго.

 

ГIалхул чакъалаца чорхол гьанги кун,

Чан багьадур тарав Финляндиялда?

Чаргъудузул тIелалъ бералги рахъун,

Хъергъу чан хутIараб Украиналда?

 

Цо нилъеда хасаб къварилъи гурин,

Къараб рачел дуца чучизе тоге.

Чанги бахIаралда хIебет ретIанин,

Воре, сабру гьабе, сурмияб микки.

 

 

Дур бекараб ракIги, бухIараб тIулги,

ТIаде рохел бачIун, хисизе буго.

ТIураб дур магIуги, бакъвараб ракIги,

Къисасалъ бецIила, мун юцIцIун йикIа.

 

                                                         1943

 

НИЛЪЕР ВАС

 

Рагъда талихI кьурал кьварарал васаз

Кьурула мех-мехалъ дир рекIел чIваби.

Кьалда чIел босарал рагъухъабаца

Рехула гIадалъе гIищкъул пикраби.

 

ГIумру борхатазул хиял гьабидал,

Ханпаша вихьула дида цеве чIун.

Хасал гвардейцал рикIкIунеб мехалъ,

МацIалда ватула тулпар эхетун.

 

ИчIнусида къого гитлериласул

Гвангара борлъарав багьадур лъалищ?

Лъеда накъищ хъвалел фашистазул тIел

Пеленалъ росарав вас рагIаравищ?

 

Михъил хIур чIвалелде чIалгIаде гуро

МугIрузул цIумилан дуда цIар лъураб.

Кьолболъан букIараб шугьраталъ гуро

Рагъул гъалбацIилан дуда абулеб.

 

РухI бичун, гьитIинго ВатIан цIунарав,

Мун гIадал гьареги эбелалъ васал.

Совет Союзалъул гьумер гвангъарав

Дудасан босила боецаз мисал.

 

1943

* * *

 

Поролетаразул къо бачIун бугин,

Дир къалам, кагътиде кин къулулареб?

Къуватал рорцунеб заман щун бугин,

ЗахIматал шартIазде щай балагьулеб?

 

Ихдал терет гIадин, тIаде хьвагIулел

ТIугьдул рукIунаан некIо Маялда.

ТIад лозунгал хъварал байрахъазда гьоркь

Байрам баркулаан эркенлъиялда.

 

Гьанже рехулеб жо халкъалда тIаде

Дунял цоцахъ балел бомбаби руго.

Байрамал баркулел митингабазде

Питнаялъул топал чIехьолел руго.

 

Чанги гучаб шагьар гьобогьун банин,

Гьанже нилъедеги биччанте ирга.

Эркенаб халкъалъул къасаб гьабунин,

Къисас босулеб куц, – ралагьун рукIа!

 

Бавудаса бугъил хIал лъаларилан,

ХIамзатил доб рагIухъ тIаме гьанже гIин,

ТIарамагъадисеб квер биххиялда

Киназ лъолебали лъалиниб хвалчен!

 

1943

 

 

ДАГЪИСТАНАЛЪУЛ ГЕРОЯЛ

 

МагIарул халкъалъул бицен букIана,

Масала, рагъалъ вас кьоларин абун;

Кьалда чIел босарал росун балагье:

Васал гьарулелго гьелъ рукIун руго.

 

Ралъдал чохьонисан чабхъад хьвадулев,

Чол хIетIе хIадурав ХIажиев киса?

ЧчугIбузул бусада сардал рогьарав

Морякал куцулев капитан лъил вас?

 

Фашистазул ахIи ахиралде щун

Ишаналъ босарав СагIид вихьулищ?

Хьибил хисичIого, гитлерилазул

Взвод гIодоб лъурав ГIалиев лъалищ?

 

Азариде гIунтIун гIалхул бандазе

Бидулаб хвел кьурав Ханпаша киса?

ХъахIчарал чудказул куркьби гъурарав

Летчиказул эмен Эмиров лъил вас?

 

Гьале рагъалъ кьурал кьварарал васал,

Кьалда лъадарарал лъикIал бахIарзал!

Гьале Кавказалъул мугIрузул цIумал,

Меседил ЦIва барал цIиял героял.

 

Гьале умумузул ирс щварал васал,

Большевикияб дарс цIаларал лъимал.

Гьале рагъда роркьун, кьалда лъадарун,

Дагъистан чIухIарал чIагоял васал.

 

1943

 

КУРОРТАЛЪУЛ ЦIИЯБ ГЬУМЕР

 

Дида курорталъул цебе букIараб,

НекIсияб гьумерго бихьулеб гьечIо.

Месед-гIарцул куналъ сверун угьарал

Зонтиказул кунчIи чIвалебго гьечIо.

 

Фашисталгун рагъун, ругъназул цIурал

ГъалбацIаз ккун руго киналго рукъзал.

Коцонир кьабгIарал, цо формаялъул

Кьерилаз цIун буго цIияб госпиталь.

 

Яргъида гIуцIарал гIолохъабазул

Мугъалда ригъарал хъахIал халгIатал.

Хъулбузда речIчIулел къвекIал цIумазул

Къвалакь эхетарал халатал тIилал.

 

Рилълъахъ гIенеккани, хIайран гьарула,

ХIатIил тIвапиялъги тIилил сасалъги.

ТIул-ракI биунеб куц азул хъат чIваялъ,

ЧIагояб цо-цо квер кIи-кIияс жубан.

 

Вихьулищ, хIатIида данде тIилги бан,

ТIадагьаб рилълъада Левин унеб куц?

ТIад гьан бакъвараб квер рачлихъги бахъун,

Физкультураялда Камил чIолев куц.

 

Рагъдаса гъанцIараб гъалбацIалдаса

Гъеж камурав боец берцин вихьула.

Рохьоб бахчун чIараб цIиркъилалдаса

ЦIулабохил рекълъи рекъон бихьула.

 

1943


ГЬИТIИНАЙ ПАТIИДЕ

 

ПатIи, дуда бер чIвазе

Анищалда вукIарав

Инсул хабарги босун,

Вуссана ДахIадада.

 

Аваданго вугилан

Нилъеде кагъталги хъван.

Каранда унтиги ккун,

ВукIун вуго дур Дада.

 

Ахир тату хварабго,

Телалъ хабарги битIун,

Эмен хадув щвелалде

Хун ватана дур Дада.

 

Балашов шагьаралда,

Щуго версталъ къватIивхун,

Къояз таран руссунеб

Росулъ тана дур Дада.

 

Сверун гъутIбуца къараб

ТIогьол цо бахчаялъуб

Рагъдаса тархъаразул

Мохъилъ чIана дур Дада.

 

Басриялго мусралгун,

Сапаралъул ретIелгун,

 

ТIасан хъахIаб халгIатгун

Хабалъ лъуна дур Дада,

 

МагIарул кьагIидаялъ

Къаданиб заниги чIван,

Къиблаялде керен кьун,

Кьижун тана дур Дада.

 

ЧIегIераб магжил расал

ХIеренаб ракьдаги цун,

ХIалхьиялда хьибилса

Вегун тана дур Дада.

 

ДахIабабал рекIелав,

КIудадал берзул канлъи,

Киназего хирияв

Хвана, ПатIи, дур Дада!

 

1943

 

ЧАХЪУ БУГО КIАЛЪАЛЕБ

 

ГIали, дуй бицине цо хабар бугин,

Хераб гIангисалъухъ гIинтIамиларищ?

ТIасаго унарел анищал ругин,

Ургъел бикьизегIан гIодов чIеларищ?

 

ГIали, лъица дуда ссуртIагъур лъураб,

Лъадиялда киса квасул шал чIвараб?

Дур квачараб кверда квелъел ххурав щив,

Хучарал михъазда хъвараб тIатIи лъил?

 

ГIали, киса дуца костюм ретIараб,

ТIанса, салмаг, турут сундул гьабураб?

Гьанги, нахги, хIанги, хIеренаб квасги,

ХIайваназ гурелъул, лъица дуй кьураб?

 

ГIали, хоромалъул пальтоги ретIун,

Пикру гьабичIого, щай мун хьвадудев?

Гуржи мачуялги, чачан хьиталги, –

Чахъу гьечIебани, – кив мун ватулев?

 

Бертин гьабулелъул, гьакълил хъабида

Цадахъ хIараялъе бох кьураб лъица?

Хасел чIун сордоялъ цIетIе рехизе

ЦIам-пер рекъараб жо щвараб бакI киса?

 

БоцIи хьихьичIого, хьолбол гьан бокьи,

Гьебищха битIараб тIабигIат гьанже?

 

ТIимугъ керчаб бокьун, чахъаби рихин,

Гьебдай нижедехун дур бугеб божи?

 

ГIали, колхозалде хурхен гьабидал,

Халатаб дур габур гургинлъун ана;

Халкъалъул малалда квер лъураядаса

Дур тIеренчохьода тIатIи рекIана.

 

ГIали, мунни вугин халкъалъул вакил,

Хиянат гьабулеб гьумерго кинаб?

Дуй кьураб гьаракьги борхараб кверги

КигIан учуз дуца дармида лъураб?

 

1944

 

ХЪИЗАНАЛЪУЛ ГIАРЗА

 

Цо-цо чи вукIуна халкъалда жанив,

Хъулухъ лъикIаб щвани, лъади хисулев.

Лъималазул эбел почалдаги лъун,

Пудраялъ къачIарай къавулъе цIалев.

 

Нужеца ХIамзатил хIурматал гьари,

Гьеб буго битIахъе дие гъолеб къор.

Къимат борхаталъув вахине гьави, –

Дун нахъе ахIизе хъвалеб чагъана.

 

БитIаго гьедигIан хIурмат гьабизе,

ХIамзатил гьунарго дида лъаларо.

Дун цадахъ гьечIони, гьикъе жиндаго,

Гьесухъа щибго жо бажаруларо.

 

Дица материал батичIебани,

Талгиялъул харбал хъвазе кин кIварал?

Тарелкаби дица гъуричIелани,

Гъорлъ лъезе рагIаби кисадай щварал?

 

Щакъи, къалам, кагъат кодобеги кьун,

КучIдул гьаризе гьев тIамарайги дун.

Газа-раххан босун, сордо-къо борчIун,

ЧIунтараб магIишат гIуцIарайги дун.

 

Асул кIикъоялда анцIго сон тIубай

ТIолазго баркула, дида лъаларо,

Гьездаса дагьалдай дир сонал ругел

Цониги гIадамас цIар бахъуларо.

 

                                                  1944

 

КIОЧОНГЕ!

 

Дагъистаналъул гьалбал,

Гьайбатал вацал, яцал,

Нужер сессия баркун,

КIалъазе цо рагIи кье.

 

Дир рекIел хазинаби,

Халкъалъул вакилзаби,

Нужер данделъиялда

Диргун цо ургъел бикье.

 

Нужер курмузда ругел

Гвангъарал ишаназул

Анищал тIуразаре –

ТIадаб налъи кIочонге.

 

Нужехъе ихтияр кьун,

Избирательзабаца

Бюллетенал рехизе

Борхараб квер кIочонге.

 

Нилъер рахIат цIунизе

РухIал ричун багъулеб

БагIараб Армиялъул

Агьлу-хъизан кIочонге.

 

Бидул цIурал квачIалгун

Кавказалда тенколев

Тушман нухда регIарал

ГIолохъаби кIочонге.

ВатIан эркен гьабизе

Керенги гуллие кьун,

Кьалда хварал васазул

Васиятал кIочонге.

 

Берцинаб гIумруялда

Аваданго нилъги тун,

Окопазда ругезул

РукIа-рахъин кIочонге.

 

КвартIа-нилъ туманкIлъун ккве,

Тилалъул ярагъ борче,

Тушман хвалде ахIизе

Хехал тадбирал рате.

 

Поронталъе кумек кье,

Колхозал чIаго гьаре,

Гитлерил тах бегизе

Могоро хIадур гьабе.

 

1944

 

****

 

Дунял-гIаламалда ханлъи гьабизе

Хвалчен бахъаразул михъал далана.

Халкъалде квер биххун, тIаде кIанцIарал

ТIури щварал гьаби гьанже гъанцIана.

 

Мокъиде руссунел гIанкIуял гIадин,

ГIасиял бандазул цIал-цIал бахъана.

ЦIоралде къокъунел къункърабаз гIадин,

БакътIерхьул рахъалде рехъен гьабуна.

 

РекIел гьаваялъул гьундулги риххун,

Фашистаз къокъидго къвачIа баччана.

ПасихIаб кIал-мацIги кIутIбузде бухьун,

Гитлерил маргьаби гьанже къотIана.

 

Рорхатал гьундузухъ гьинчIел немцаца

Борцун кIи-кIи гIаршин ракьул босана.

БагIараб Армиялъ мухъалги чIаран,

Мехтарал фашистал гьанже ригьана.

 

РакIалда букIараб хиялги хIорлъун,

Гитлерица квачIал нилъалда чIвана,

ЧIванкъотIун гьабураб паланги бекун,

Кинабго халкъалъе къурбанлъун ккана.

 

Баркала, баркала, кIудияб ВатIан,

Дур тIохде вахарав тушман вохичIо!

 

ЧIахъаги, чIахъаги маххул Армия, –

Дуца наку чIвараб кутак лъугьинчIо!

 

Жакъа бищун цебе кIалухъ рехсезе

Къуват щиб халкъалъул? – Къей гьечIеб ВатIан!

Тушманасде лъица квер бихханиги,

Ишан ккурав маршал – гучаб Партия!

 

1944

САЛЮТ

 

Дагъистан, рагIуларищ:

Москваялъул къватIазда,

Къо гьоркьоб бахъичIого,

Рохалил кьвагьи буго.

 

Кьер-кьерал нураздалъун,

Зодил гьаваялдасан

БецIал сардал гвангъулел

ЦIвабзазул пирхи буго.

 

ХъахIбагIарал, гIобилал,

ГIурччинкьерал, тIогьилал,

ТIугьдул гIадин, рахъ-рахъалъ

Рехъен гьабун раккула.

 

Гьале дунилан цоял,

Дихъ балагьеян цоял,

Циркалда расандулел

Ясал гIадин рачIуна.

 

Цоцаде гьелчелаго,

Гьаваялдеги рахун,

Хъиргъу бихьараб мехалъ,

Маккал гIадин риххула.

 

Дида гьалъул берцинлъи

Бицине хIал кIоларо, –

 

Москваялъул тIохазда

ТIибитIараб нур чIола.

 

ТIубараб къимат кьезе

Къалмил гьунар гIоларо, –

Къаси сардил бецIлъи алъ

ЦIцIани гIадин хъамула.

 

Къомех лъикI гьабичIого,

Лъутун унел немцазда

Нух къосине гурилан, –

Городалъ кьолеб канлъи.

 

1944

 

КАЧАЛОВ МУХIАМАД

 

Нилъер умумузул цIар букIунаан,

ЦIоралде чабхъад ун, чол илхъи хъами;

Алазанги къотIун, Къарбиги бахун,

Къаси бецIал сардал рохьазда тIами.

 

Гьанже тIаде кIанцIун рагъухъабаца

Яргъида гIуцIарал хъулби тIотIола.

Хъатикь шушбиги ккун, жаниб нух гьечIел

Маххул танкабазде данде рортула.

 

Рохьазда, хьуцIазда, цIорол мугIрузда

ЦIадул кор боркьараб кьвагьи гьабула.

ЦIоройги, бухIиги, хIинкъиги, къайги,

Нужер къо гурилан, къватIир ахIула.

 

Зодил гьаваялда гьоболлъиги бан,

Гьалагал чуялгун чабхъад хьвадула.

ЧчугIбузул бусада сардалги рорлъун,

Ралъдал тIиналдасан тIерхьун раккула.

 

Дица мисалалъе восулев вуго

Немцазул рухI унев хIакъав багьадур.

Васазда гьоркьоса вищулев вуго

Щулияб бакI бихьун вагъулев майор.

 

Качалов, дица дуй къимат кьелаан,

Къалмил мацI жегиги бацIцIалъун гьечIо,

 

КъватIул фашистазул хъубал пишаби

Хъвалаго чороклъун, чуризе кIвечIо.

 

Баян бокьаразе камилаб хIужжа, –

Дур каранда рарал орденал рикIкIе.

Кинав рагъул гъалбацI мун вугевали,

Мелитополалъул къватIазда гьикъе.

 

Мун данде кколаго, командирзабаз

Квер цебе борхиялъ хабар хIакълъула.

Килищ битIун халкъалъ хадуб балагьун,

Мун вихьизе гьави гьунарлъун гIола.

 

1944

 

ГАЛИНА

 

Мадугьалихъ гьуинай,

Гьобол-гьудул хирияй,

Халкъияй, гIадатияй

ГIадан йиго Галина.

 

ГIадамазулъ хIеренай,

ХIурмат-адаб бергьарай,

Аваданаб ракIалъул

ГIадан йиго Галина.

 

Росасул хъатир ккурай,

Хъвай-цIали цебе тIурай,

ТIабигIат-гIамал лъикIай

ГIадан йиго Галина.

 

Школазда куцарай,

Культураялъ гIуцIарай,

ЦIияб гIумру босарай

ГIадан йиго Галина.

 

РукIкIен-кун меседилай,

Кверзул рукъи берцинай

Рукъалъул тадбир гIурай

ГIадан йиго Галина.

 

Щиб тIаде бачIаниги,

ТIабигIат хисуларей,

 

Хасият берциназул

Цояй йиго Галина.

 

Ццин бахъун кIалъаниги,

Елъа-йохи толарей,

Тамахаб гIумруялъул

ГIадан йиго Галина.

 

Рукъ-бакI бацIцIад хьихьарай,

ЦIилцIиде квер бухьарай,

РукIа-рахъин берцинай

ГIадан йиго Галина.

 

Чи кьижидал хIалтIулей,

ХIелекогун яхъуней,

Нахъе анищ тIагIарай

ГIадан йиго Галина.

 

Дуда рещтIарав гьобол

МоцI бачIого унаро,

Элъ бицина халкъалда

Дур хасият, Галина.

 

1944

 

ИЛБИС

 

Москваялда куцаниги,

Кодоб щвараб шушги течIо.

Городазда цIаланиги,

Царал гIамал гIодоб лъечIо.

 

БетIерги кIиябго кверги

КIалдиб мацIгун гаргадула.

КIутIбуцаги кьунсруцаги

Цадахъ ишанал гьарула.

 

Бищун вокьуларесдаги

Ракьандаса гIус бихьуда.

ГIадамазул ургьив лъугьун,

Борохь гIадин гелгедула.

 

КигIан загьираб рагIиги

ГIинзукье къулун щурула.

ГIенеккун чи гьечIониги,

Гьесда кIал лъун гунгудула.

 

ТIад вугев чи кIалъалелъул,

Кеп щвечIониги вохула.

Кинаб жо гьес бицаниги,

Берцин вихьизе велъула.

 

Къали цIамул чIикIичIого,

Чи лъазе хIал кIолеб гьечIо.

КIал бахьинав махьа чIегIер

ЖакъалъагIан лъан вукIинчIо.

 

1944

ЭБЕЛАЛЪУЛ ХЪАТИР ККУРАВ ВАС

 

Жакъа МухIумил эбел,

Эсул чIужуялъ юхун,

Роххен-авал бакIарун,

БукIараб цо ахIи-хIур.

 

ГIагарлъи, лъай-хъвай бугел

Хадур-цереги рахъун,

ЦIарго лъезе лъалареб

Лъугьараб хIапу-чапур.

 

МухIума вукIун вуго,

ХIалчIахъад, чIагояв чи,

ЧIужуялде семизе

Цодагьавго хутIана.

 

Гъоркьги лъун эбелалда

Кьабулей ятунилан,

Лъабго-ункъо нухалда

Букъун заргун гьесана.

 

Мунги гьелда релълъарав

Ватилилан лъадиялъ

ЛъабцIул бадиб туниги,

Тарараб жо бицинчIо.

 

Баркала гьечIин дуе,

Дида гурхIун тогеян,

 

Таваккал бихьуларищ,

Бихьинчи гIадин чIана.

 

Ячун лъагIел иналде

Васасул лъадиялда

Лъадай аян абизе

Эбелалъги бегьилищ?

 

Гьедин хIурмат гьечIого,

ЧIужуялда кIалъани,

ЧIаго ав гурев чияс

Эбел-эменги телищ?

 

Живго ав эбелалда

ГурхIел бугев вукIиналъ,

КIиго-лъабго малги бан,

Лъадуй квешезе тана.

 

Лъаларо, алъ МухIумил

ХIур кIутIун батичIони,

Метер балагьилилан,

Гьикъун кIалалгун ана.

 

                                      1944

 

ГЬОРКЬОБ МАЦI

 

Вай пакъир, Путерборот,

Дуда щибха, вац, лъалеб,

Шураца Москваялда

Росулел ругел кепал?

 

Кие ай яхъаниги,

Бахъараб хвалчен йиго,

Хаду-цеве чи камун

Кидаго йикIунаро.

 

Цо сордоялъ дида ай

Совнаркомалда цее

Цо руккалилъ йихьана

Бихьиназда гьоркьой чIун.

 

Щиб алъ гьабулаяли

ГIин-бер тIамун вукIаго,

ТIаде автобус бачIун,

Гьелда тIаде яхана.

 

Хадуб лъугьараб хIалтIи

Нилъеда щибха лъалеб,

Шураги гьелги цадахъ

Цого гьакида ана.

 

Цоги нухалъ ай гавур

Горькил цIаралда бугеб

 

Цо къотIноса гIебеде

Къокъун уней йихьана.

 

Гьанже дуда бицине

РекъечIеб жоги буго,

Хъатикь чумаданги ккун,

Чиги вугоан цадахъ.

 

КIиялго хаду-цере

Цо тукаде тIерхьана,

ТIоноцIиса бетIерги

ХIуларав чи вукIана.

 

1944

 

ЦIОРОБЕРАЛ

 

МегIер

Дир мугIрул тIохалда тIад кьилиги лъун,

Кьолеб бугеб гIазаб гIадалал бераз.

ГIор бакьулъ кьодуе лъураб ссак гIадин,

Сундего регIизе толеб гьечIо аз.

 

ГIундул

Мунали, мадугьал, берталъин бугеб,

Цо нижехъ балагье, балагь бихьизе:

Фургоналда рарал чуял гIадинан,

Чармил гъамутаца гъуцIизарурал.

 

МегIер

Берзул чIор щолареб щобдаги ругин,

Щай гьезул зулму-хIал хIехьон рукIунел?

БацI хIинкъизе хIамил гIин кIобокIулин,

ГIилла щиб гьездаса нуж къезе ккани?

 

ГIундул

Аман, цо мун гIадин, зар гIунтIулелъуб

ГIагарда гьечIелъул, пайда щиб бугеб?

Гьабил рогIрал гIадал магIарзукъалал –

Цо дуца пунщани, щиб гьезул кколеб?

 

МегIер

Вореян гьве ахIе, гьаян бацI гьусе,

Сонгрода нахъа чIун, ралагьун рукIа,

 

КIиго тушманалда гьоркьоб рехараб,

Ракьа гIадин бугеб дида гурхIуге.

 

ГIундул

Цо къварилъиялда хадубго гIунтIун

ГIатIилъи букIунин, сабру гьабун чIа.

Цо къо чиярилан, цо нилъерилан,

Билълъараб рагIуде гIинтIамун букIа.

 

МегIер

Гьал къулани – къулун, рорхани – рорхун,

ХвезегIан кан ккунищ гьанже рукIинел?

Кир ал руссаниги, хадурги сверун,

Саяхъал беразе лагълъунищ чIелел?

 

ГIундул

РачIаха, лъабалго тIадеги руссун,

ТIех гIадин гьабизин зулмудал бетIер.

Берал кьижарабго, кьабураб жоялъ

Кьолол къвацI бекилин куркьбал халатил.

 

1944

 

КУРОРТАЛДА

 

ХIажи, битIахъе бице,

ТIилал кире рехарал,

ТIерхъелаго унев дуй

Аб рилълъин киса щвараб?

 

Хуршилов, щиб гьал къояз

Къокъид хьвадилев вугев, –

Хьибил хисизе кIвечIел

Сардал кIочонищ тарал?

 

ТIанусиса МухIамад,

ХIал щиб бугеб гьуразул,

Гьирица ябу гIадин,

Мун кIвекIулел рукIарал?

 

Рая, рекIел хазина,

Хъорсол боял кир арал, –

Квасквасул нухал гIадал,

Дур гъуждузда рещтIарал?

 

Дир гьанже курорталде

Кинабго божи хвана,

Нуж хIалада течIеб жо

Талгиялъул лъим буго.

 

Лъелго гали босулел

Васалищ нуж рукIарал, –

Ванна цадахъ бассейнгун

Судалде кьезе буго.

 

1944


ЦО МАГIАРУЛ ЯСАЛЪ ГIИЯХЪАНАСДЕ ВА ГIИЯХЪАНАСУЛ ЖАВАБ

 

Цо магIарул ясалъ гIияхъанасде

 

Рехъада гIуж балев гIиял цевехъан,

Цо рагIи бугоан дуда щуризе,

Чолол кIалтIу ккурав сардил ворчIухъан,

РекIел дардал руго дуде чучизе.

 

Дагъистан урхъарав хъабчил багьадур,

Хъизан батичIони, дун ячинарищ?

Хъутан-утаралъул тулакаб лачен,

Дур тIарцIаб буртина тIаде цIаларищ?

 

Дур тIомохьитазде тIаде даларал

Дулагъазул рухьбуз юхьун йиго дун.

Буртинаги ретIун, тIасан рехараб

ХъахIаб башлихъалъухъ ракI буго бахъун.

 

Рохьил гьудгьудалъул гьаракьги босун,

Пулеб дур щвантIихалъ щущала керен.

Щобил рагIалда чIун гIиял сасине,

Дур пищтIул накуялъ паналъула дун.

 

ГьетIараб тIилиде тIадеги вегун,

ТIамулел дур бакъназ якъвалей йиго.

Къавуде унелъул рехъада цебе

Бачунеб рилълъиналъ чапулей йиго.

 

 

Чалухал беразде тIаде цIан лъураб

Дур цIаказул тIагъур тIамула цебе.

ТIилида гьарурал гIужалги рикIкIун,

ГIиял щот гьабулев щола ракIалде.

 

Михъида цIер чIвалел хъачIал къоязда

Хъабчил лъорой бачун чахъу цIунарав.

Хъошил тIохде вахун, воре, гьайилан,

Гьаби гьусулаго сардал рогьарав.

 

ГIиял къинлъулелъул чIарахъги вукIун,

ЧIаголъи гьабуна дуца халкъалъе.

Щибаб лемаг рикIкIун кIи-кIи тIинчIги кьун,

ТIасан гьулчун ана дуй кьураб палан.

 

МугIрузул цIумалда цIумур барав мун

ЦIар чIван восилаан реc гIолебани.

ГIи-боцIул цIер гIадин мацI лъалев дуда

Цо къвал жемилаан къабул гьабуни.

 

Дур гьунаралъ щвараб шапакъаталде

Нижги гIахьал гьаре, гIумру бохаяв.

Халкъалде борхараб дур байрахъалде

Дунги гъоркье яче, ячарай хваяв.

 

ГIияхъанасул жаваб

 

МегIер-гIалахалда гIумру арав дихъ,

Мунго кинай гIакъил, гIишкъу бергьарай?

ГIи-боцIул гурони мацI лъаларев дун, –

Унго дур цIодорлъи, цIарчIван восарай!

 

ЧIалаца хьухьарал, хьимал магь барал

Дир хъвацIихьитазде хьулищ тIамураб?

ТIилиде вегиялъ габур гьетIарав

Дида щурулебги щиб жо букIунеб?

 

ДагIнидехун чучун, чахъугун угьун,

Чолонив гIурав дун дуй вокьиларо.

КьегIергун гогьдарун, гьвегун васандун,

Росу кIочарав дихъ балагьиларо.

 

Ахир гьечIеб рагIи дир гIиндаги бан,

ГIиял рикIкIен дида кIоченабуге.

Макьилъ рихьуларел хьулалги раччун,

Дир чорхол хиялал чабхъад ритIуге.

 

Дун дуца къвал базе къабулав гьечIо,

Къвалакьа махил тIил бортилебилан.

Хъизан гьечIониги, мун ячинаро,

Чахъдадаса рокьи бичилебилан.

 

Дие йокьулелда хурхун къвалги бан,

ХIулидул бусада сордо базегIан,

Цо таргьа цIун хьилил цIадайги чIехьон,

Хьибилиса рехун хъошниб бокьила.

 

БахIаравги гьавун пулеб-кьабулеб

Гьекъел-бакъалда гъорлъ берталъалдаса,

ЦIияб сагаялде гIиялги риччан,

ГIинтIамун вукIинго тIаса бищила.

 

1944

 

ЦIИЯБ СОН

 

Хъошгелди, цIияб сон, баче цо ратIа,

Немцазе ричIчIалъе бачIун батаги.

Буртинаги бахъун, биче гьоболлъи,

Бечедаб гIумругун рещтIун батаги.

Яшав гIатIилъаги, гIумру бохаги,

Халкъалъул рекIелъа ургъел босаги.

БоцIул гIуж къосаги, гIачи къинлъаги,

ГIорхъудаса араб бечелъи щваги.

Чуял гIемерлъаги, гIулби ризлъаги,

ГIиял рехъабаца авлахъал цIеги.

Рии-их битIаги, хур цIун бачIаги,

ЦIорол, гьорол балагь тIаса босаги.

БакIарун кIолареб тIощел бачIаги,

ТIад бижараб пихъалъ гъутIби рихъаги.

Гъабу гIодоб цIараб цIибил бижаги,

Жадулги гьацIулги гIорал чвахаги.

Носол тIагъиялда тIатIи бетаги,

ТIасахъа квералда нахул хIор чIаги.

Басриял хьалбаца чIалу бекаги,

ЧIахIиял мохмохаз магIал гъураги.

Колхоз-совхозалъул царгъал руччаги,

Челеназул рокъор гIункIкIал къинлъаги.

Рукъ-рукъалъул бокIнилъ, тIад полопги бан,

Гьекъолеб жоялъул рагI камугеги.

Почол корониса квер бегьун боссе

Кидал бокьаниги бакь тIагIунгеги.

Завод-фабриказул гьаракь борхаги,

Ххамил тукабазда таял ризлъаги.

ТалихI-рохелалъул иххал рахъаги,

Халкъалъул цоцазулъ ракIал жураги.

Щибаб лъагIалиде лъимал гьареги,

Гьайбатал герояз городал цIеги.

Прокуроразул киртал чIахъаги,

Квер мекъав чиясде къавуда щваги.

Квешаб чехь бихъаги, хъамалчи хваги,

Хиянатаб агьлу гьороца аги.

Гьоркьосеб магIишат кIутIулел ругел

КIалбегIерал гIункIкIал гудракье ккаги.

БагIараб Армия гIумру кьун таги,

ГIалхул фашистазде басралъи щваги.

Сталинил тадбир гучалда аги,

Гитлерил гьодитIа гьобо тираги.

 

                                      1944

 

КРЫМАЛДА ДАНДЕЛЪИ

 

Гьал къояз Крымалда

Къиралзаби данделъун,

Дунялалъулго гьумер

Гьениб буссун букIана.

 

Фашизмаялъул хъублъи

Халкъалдаса чуризе

Черчилльгимо Рузвельтги

Сталингун ургъана.

 

Гьезул пикрабаздасан

Гьулчарал карачелал

Кисан пархулаяли

Халкъ балагьун букIана.

 

Ракьул гьумералдаса

Фашизма бацIцIад гьабун,

ЦIияб гIумру гIуцIизе

ГIакълуялда лъугIана.

 

                                      1945

 

 

НИЖЕР РОКЪОБ ГАЗ

 

Киндай хасел инаян

Хиялазда вукIаго,

Хинлъи кьолеб цо магIдан

ГIагардаго батана.

 

Техниказул берзукьа

Вортарав мискинасе

Мадугьал Шамхаловас

Щулияб рагIи кьуна

 

Радал дун вахъиналде

Маххул хIосалгун рачIун

ХIалтIухъабазул къукъа

Къед борлъизе лъугьана.

 

Къохьол квелъелал хурал

Квер меседил васаца

КвартIа-гъецIгун тIаделъун

Турбаби цоцалъ рана.

 

Квачан ниж теларилан

Турбаялъул цояб кIал,

ТуманкIул хIара гIадин,

Жаниб баккизабуна.

 

Гьелдасан бачIунеб газ

Почониб ккезе гьабун,

Гьале, гьабсагIаталъ ниж

Свин гьечIеб цIадухъ руго.

 

ЦIул боссе хIажат гьечIо,

Гьоко къваригIунаро,

Бакизеги свинеги –

Карант кьурани гIола.

 

ГIощтIол хъулухъ лъугIана,

Хъухъадиро бичана,   

Баркала, хIалтIухъаби,

ХIамзат нужекьа къуна.

 

1945

 

ЦО ГЬАЛМАГЪАСУЛ СУАЛАЗЕ СОВЕТАЛЪУЛ

ПРЕДСЕДАТЕЛАСУЛ ЖАВАБАЛ

 

ГIали, мун рагIулин росдал агьлуялъ

Жидерго ишалъе вищарав вакил,

Киназго квер борхун халкъалда гъоркьоб

Гьаркьие восарав сахав цо гIакъил.

 

Нужер школалъул иш кинан бугеб?

Лъималазул цIали кин унеб бугеб?

Канлъиги хинлъиги жаниб щиб бугеб?

Жидерго дарсиде рачIин кин бугеб?

 

 – Дица школалъул жаваб кьоларо,

Кьун гIарацгун тарав директор вуго,

Жаниб бугеб хIалтIи дида лъаларо,

Лъимал рихьулаан унел-рачIунел.

 

– ГIали, колхозалъул хабар щиб бугеб,

Хъутан-утаралъул амру кин бугеб?

Нужер гIи, чIахIияб хIайван чан бугеб?

Членазе кьолеб доход щиб бугеб?

 

Дида колхозалъул хабар цIехоге,

 Хважайин гьелъулги батIияв вуго.

Хъутан-утаралъул бицен гьабуге,

Дадил иш гIоркь ккурас гьабизе буго.

 

– ГIали, ничго рехун гьикъулеб бугин,

Чан депутат вугев дур советалда?

Данделъун чан нухалъ хIукму гьабураб? –

ХIисаб гьабе, гьалмагъ, гьарулин дуда.

 

 

Дида гьел рикIкIине кIоларо, Хучбар,

КIиго-лъабгониги ратилин ккола;

Данделъи нижеца гIемер гьабула,

Гьоркьоб лъолеб суал литра букIуна.

 

Мун канцеляралда ватуларилан,

Терелел рихьулин хадур гIадамал.

ГIали вихьарав чи рагIичIищилан,

АхIи-хIур букIунин, кинал чагIи ал?

 

– Мун божуге, Хучбар, хирияв гьалмагъ,

Хабар тIагIинаро халкъ лъугIичIого.

Радал-бакъанида канцеляралъул

Дун кIалтIе щвечIеб къо къанагIат буго.

 

– ГIали, нужер росулъ хIамам рагIула,

Гьелдаса щиб пайда дуца босулеб?

Больница рагIула дур советалда,    

Гьелдехун кинаб бер дур балагьулеб?

 

– ТалихI кьеги, Хучбар, халат гьабуге,

Дида хурхен гьечIел харбал рицунге.

Больницаялъул иш дир хIалтIи гуро,

ХIамамги дуцаго гарбида бан те.

 

1945

 

СУРАРАБ КЪЕЙ

 

Дунял-гIаламалъе лъим гъабугъине

Гъорлъе рищни барал бода сурана.

Бидул иххал риччан улка лъалъарал

Эркенлъи босараз басра гьаруна.

 

Махх-чаран биунел балагьаздалъун

Байбихьарав тушман тамахлъун ккана.

БахIарал херлъулел хасияталгун

Халкъалде тIамураб тIупан ссун ана.

 

ГIалхул хIайваназда хIутI-хъумуралда

ХIинкъи тун, бокьухье кьижеян абе;

Ургъалабаз цIураб каранзул хIухьел

ХIеренго, эркенго биччаян абе.

 

Ралъад гьалаглъараб, гьава бигъараб

Рагъул кIкIуй къотIанин, кьватIазде рахъа.

Ракьал зигардулеб, зобал угьдулеб

Унти тIаса анин, Сталин чIахъа!

 

1945

 

НИЛЪЕР БЕРГЬЕНЛЪИ

 

ГIадамаз бицуна рагъ къотIиялъул, –

Къимат кьезе ккараб гьебищ батараб?

Фронт биххиялъул гьабула рохел, –

Гьеб гуро аслияб мурад букIараб!

 

Дирни рохел буго бергьенлъиялда,

Берлиналъул тIохда байрахъал чIвараб.

ЧIухIарав вуго дун Гитлер къеялда,

КъотIуде хилиплъун хвалчен бахъарав.

 

Амма дун цо жакъа гуро вохарав,

Дун вохаралдаса гIемер мех буго!  

Хиянатчиясе талихI кьунгутIи

Дир ракIалъ цебего къотIараб буго.

 

Сталинградалъ габурги бухун,

Гитлер къулараб къо – дун вохараб къо!

Кавказалъул кIалтIе туманкIалги ран,

Тушман лъутараб къо – дун чIухIараб къо!

 

Гьале тури гьечIеб даимаб рохел,

Тушманасда нилъго гурхIараб рохел!

Тарихалда жаниб жеги рагIичIеб,

РагIал-ракьан гьечIеб гIатIидаб рохел!

 

Гьаб буго бакъ гIадаб гвангъараб рохел,

Рукъ-рукъалъуб нуцIа рагьараб рохел,

 

Фашистазул зулму бецIараб рохел,

Хваралги чIваралги кIочараб рохел!

 

Гьаб буго бакъ гIадаб гвангъараб рохел,

Рукъ-рукъалъул нуцIа рагьараб рохел,

Фашистазул зулму бецIараб рохел,

Хваралги чIваралги кIочараб рохел!

 

Рохел гьадинаб лъикI, дада чIахъаял,

Дун жугьутI вугилан немцав ахIдараб.

Бергьенлъи бокьараз, – гьадинаб босе,

Москваялда сагIтал рекъезарураб.

 

Сталин, дуе буго тIолго баркала,

Бергьенлъи босизе сабаблъун ккарав!  

Совет рагъухъан, дуй киназулго рецц,

РухI бичун хирияб ВатIан цIунарав!

 

БЕРГЬЕНЛЪИЯЛЪЕ
САБАБ ЩИБ ККАРАБ

 

Дунялалъул гьурмада

Гьагал ругънал гьарурал

Питнаби свине сабаб

Цоцалъ гъунки батана.

 

Тарихиял тIанчазда

ТIоцебесеб бакI ккураб

БакIаб рагъда улка-ракь –

Киналго гIахьаллъана.

 

Наялъ гьоцIо-хIе кьуна,

ГIанкIуялъ хоно кьуна,

ГIи-боцIиялъ гьан кьуна,

Гьединго хIан-нах кьуна.

 

Фабриказ ретIел кьуна,

Заводаз ярагъ кьуна,

Рагъуй хIажатаб къайи

КъватIиб лъугьинабуна.

 

Ралъдаца ччугIа кьуна,

Ракьалъ магIишат кьуна,

МагIданаз хъазан-чаран

Хадуб гъезе гьабуна.

 

Нартил кIалтIал рагьана,

ТIорччол вагонал цIуна,

Цо кверлъун чIун киналго

Кумекалъе лъугьана.

 

Фронталъ тилалдехун

Хурхен щула гьабуна,

Чармил буцур гIадинан,

Цоцалъ гъункун хIалтIана.

 

ВатIан эркен гьабизе

Кинабго жо багъана,

Бергьенлъи босиялъе

Сабаб гьелдалъун ккана.

 

Сталинил тадбиралъ,

Тари гьечIеб армиялъ

Тушман жиндир боялгун

Бегуниса вахъана.

 

Киналъего аслулъун

Совет инсан вукIана,

Ахиралда бергьенлъи

Гьесдасан загьирлъана.

 

1945

Поиск

 


Произведения

 

1891–1917гг

1917–1934гг

1934–1941гг

1941-1945гг

1945-1951гг

ГIумруялъул дарсал

ГIадатазул жул

Баянал

РичIчIуларел рагIабазул магIна

Переводы

 

             
Селение Цада

© При использовании материалов сайта, ссылка на сайт www.tsadasa.ru обязательна                                 dagistan@mail.ru