Главная   ֍   Творчество   ֍   Библиография   ֍   Фотоальбом   ֍   Избранное   ֍   Поэты Цада   ֍   Контакты
             

1945-1951

 

ШАМИЛ

 

Марксица къимат кьурав

Кьалул цевехъанасде

КьучI билараб пероялъ

Гьагал чIорал рехана.

 

Гьунараз цIар босарав

Мисалияв лочноде

Нух къосараб пикриялъ

Гьадил хвалчен хьвагIана

 

Пачаясул зулму-хIал

ЗахIмалъидал гьабураб,

Гьайбатаб къеркьеялда

КъабихIал гIужал лъуна.

 

Къоло щуго соналда

Шамилица хIалтIараб

ВатIанияб рагъул иш

Ошибкалъун рикIкIана.

 

Рагъул мекъаб рахъалда

Шамил вукIун ватани,

Щайдай НикIалайида

РукIел тезе гьабураб?

 

Пачалихъгун къеркьезе

Къуват букIинчIин абун

 

ЧIвалеб гIайиб батани,

ВатIан чан соналъ ккураб?

 

Шамилил история

Эсул тIанчIазда лъала,

Аслу гьечIеб рагIуде

ГIинтIамизе ккеларо.

 

ГIурус халкъалдехунищ

Шамилил рагъ букIараб –

РакIалде кканщинаб жо

Абизе бегьиларо.

 

Ихтияр тIалаб гьабун

Хвалчен бахъарав лачен,

Лъица щиб бицаниги,

Дур нух битIараб буго.

 

ВатIан эркен гьабизе

Квер биххарав багьадур,

Дуде инкар гьабурал

КвегIаб рахъалъ ккун руго.

 

1945

 

ЧИЯР  МУНАГЬ

 

Цо къояль ГIакълу-ХIасан,

Васасде вагъун вуго,

Гъедуги чIван вачIиндал,

Дуй гьеб пакъир щайилан.

 

КагIба–рукъалда тIасан

ХIанчIи роржинчIеб мехалъ,

Гьаб боржун рагIулилан,

Васас жаваб кьун буго.

 

Гьеб гъедуйищха, дир вас,

Гьелда тIасан боржараб?

Жиндирго гуреб мунагь

Баччизе щай гьабулеб?

 

1946

 

АНУШИРВАНИЕ ДАРС

 

Ануширван – мугIалимас

ГIайиб гьечIев чи кьабана,

Зулмуялъул кьогIлъи асда

Ханлъун ккедал лъан букIине.

 

Ханлъиялде ккаралдаса

Кисрада гьеб кIочон течIо,

Кидаго мугIалимасе

МустахIикъаб шукру течIо.

 

1946

 

              

ХIАЖРУ

 

Цо купецас росубакьулъ

Ригь базе байбихьун буго.

Гьеб ригьалъул букIон къотIун,

Къоролалъул рукъ ккун буго.

КIалдиб гьараб гIарац кьелин,

Дир палан хвезабичIого,

Рукъ бичеян къоролалде

Къадизаби ритIун руго.

Жаниб цIун месед кьуниги,

Кьезе къабул гьабичIого,

Къоролалда хIажру чIвазе

ХIукму гьабун рачIун руго.

Жиндирго къиматалдаса

Къого бутIаялъ цIикIкIараб

Багьа кьедал рукъ кьечIей ай

АхIмакъилан толей йиго.

Гьезул къараралда тIасан

Къоролалъ цо суал кьола,

Къадизаби, кIал-мацI къотIун,

Цоцахъ ралагьун хутIула: –

ЦIикIкIун багьа кьолеб мехалъ

БичичIезда чIвалеб хIажру,

Багьаялдаса цIикIкIун кьун

Босулезда щай чIвалареб?

 

1946

 

ЦIОГЬОРАСУЛ МАСЛИХIАТ

 

Пуланай гIаданалда

ГIали кIалъан вугилан,

КIиго-лъабго моцIица

Барщун чIана Шагьрузат.

Чанго нухалъ гьарана,

Гьоркьор чагIи кIалъана,

КигIан бицарданиги,

БосичIо алъ маслихIат.

Цо пуланаб сордоялъ,

Росги кьижун, ай гъарин,

Гъасде къулун йикIаго,

КъватIисан цо сас чIвана.

Щибдай, киндаян абун,

Гордухъе балагьидал,

Алмазалъ цIерги къотIун,

ЦIогьор жанив лъугьана.

Гьанже йиххарай гIадан

ГIалил лъорой кIанцIана,

ЦIогьорасдаса хIинкъун,

Къвалалги ран хурхана.

 – Вай дир хирияй Шагьру,

Щиб дуца гьабулеб жо, –

Дун вокьунищ мун йигей,

Я дун макьилъиш, вугев?

— Вай вуцIцIа, ГIали, вуцIцIа,

ЦIогьор вугин нилъеда,

ЦIорол гордухъан вачIун,

Нахъа рокъов гелгелев.

ГIали тIаде шуричIо,

Шагьрудаса вичIичIо,

Щвараб жо босейилан,

ЦIогьорги тун вегана.

Гьай рекъезе гьайизе

Дуда гурони кIвечIин,

КIвараб жоги  баччун а,

Эмехвадан, ахIана.

 

1946

 

"РАТIЛИЦА ЧИ"

 

Цо къоялъ Хамагилав

Хашабго формаялда

Пуланаб къваригIелалъ

Къурбановасде ана.

 

Азбаралде лъугьиндал,

Гьвеца чIвазе вахъана,

Хекко гьаб мина теян,

Дежурна вортанхъана.

 

Дир къваригIел бугилан

Къурбанихъе ворчIана,

Къабулго гьавичIого,

Гьесги нахъе гIинтIана.

 

Хамагилав пашманго

Гьениса нахъ вуссана,

Гьвеца цIа-цIараб партал

ЦIан бахъун нахъе лъуна.

 

ЦIияб костюм ретIана,

ТIимугъ нахъе рехана,

ТIасан чIварал чарухъал

Чакмабазухъ хисана.

 

Шарфалъ габур бухьана,

Гишил пальто ретIана,

 

ТIубараб къачIаялда

Къурбанихъе вуссана.

 

Ав жанив лъугьунаго,

Гьвеца рачI кIибикIана,

КIалтIа тарав дежурна

Данде вачIун вачана.

 

ТIаде изну гьаридал,

Пожалуйстаян абун,

Аваданго Къурбанов,

Къабул гьавун, кIалъана.

 

КIиялго гIодор чIана,

ГIарзалъе жаваб кьуна,

Кьабун кверги босун ав

Берцинго нухда лъуна.

 

1946

 

ЦО ХIАКИМГИ ХIАЛТIУХЪАНГИ

 

Цо чIухIарав хIакимги

ЧIегIерав хIалтIухъанги –

Халкъалъул мал кIутIизе

КIиго бацI данделъана.

ХIалтIухъанасда кодоб

Колхозалъул кIул букIун,

КIвараб жо хIакимасда

Кодоб лъолеб букIана.

ХIакимас, законалда

ТIасан галиги бегьун,

Данде кIалъанщинав чи

ЛъикI къакъалев вукIана,

Ахиралде хиянат

ГIорхъудаса борчIана,

Наккдалъ бахчун варани

ТIубалареблъи лъана.

Гьанже сихIирав хIаким

ХIалтIухъанасде вана,

ХIукуматалда жанив

ВацIцIадав чилъун чIана.

ХIалтIухъанин абуни,

Бугеб боцIиги бахъун,

Язихъаб хъизанги тун,

Туснахъалде рехана.

 

1946

 

КЪАДАРАБ ГIАМАЛ

 

Халатаб заманаялъ

Цо ишалда хутIани,

Эбел-инсул ирсилан

Кколеб гIадат буго дир.

 

Дун рехун, хъулухъалда

Хисун цогияв тани,

Халкъалъе заралчилъун

ЧIолеб гIадат буго дир.

 

РакIалда гьечIеб хабар

КIалалъ бицин какула,

Кинабго политика

Гьелда бараб буго дир.

 

КIиго рагIул бетIергьан

Вокьуларо халкъалъе,

Ракьа гьечIеб мацIлъидал,

ЛъабгIаркьелаб буго дир.

 

Бицараб рагIи хиси

Хвалда данде бачуна,

Ххвелалъе дица рагIи

Нусго нухалъ хисула.

 

Гьабураб къотIи биххи

Къадарлъилъун рикIкIуна,

 

РекIкI гьечIони дуниял

Дида данде багъула.

 

Гъвел базе, бугьтан лъезе

Бегьуларилан чIола,

Гьелдаса гьуинаб жо

Гьанже дида лъаларо.

 

Гьурмал лъим бичизе ал

Нечонилан рукIуна,

Ничги намусги дида

Щиб жояли лъаларо.

 

                                      1946

 

****

 

Цоцо чи вукIуна халкъалда жанив,

Хъулухъ лъикIаб щведал, лъади хисулев;

Лъималазул эбел почалдаги лъун,

Пудраялъ къачIарай къавулъе цIалев.

 

Лъудбузда гьоркьойги ятула гIадан,

ГIоркьилав кIалъани, кIутIби релъуней;

ГIисинал тIанчIиги чIикIдизе гьарун,

Гьуинаб рукъалъул рекъел биххулей.

 

Беццаб чIухIиялда тIад чIахI бижаги,

ЧIолохъжо бала гьелъ гьагав чиясда,

Чорхол гьаваялда гьобо тираги,

Толаро гьелъ гIадан гIакълу-лъаялда.

 

1946

 

****

 

Дур лугби цIоронагIан,

Дир ургьиб цIа пархуна,

Хабал рукъ тIупанагIан,

РекIел тIвапи цIикIкIуна.

 

Унго дир чорхол гIамал

ГIажаибго хисана,

Сабруги къватIиб ахIун,

Къварилъи жаниб чIана.

 

Аман, мун лъураб хабалъ

Хисун дун лъуравани,

Хадуб угьдилеб бугеб

РекIел агъ тIун букIине.

 

Хвалил лълъар босулелъул,

Инсухъе кьурабани,

КьогIаб рухIел кIочараб

ЛахIтуялде вуссине.

 

Дица къвакIиялъ гуро

Къварилъи хIехьон бугеб,

Хьул къотIидал щибилеб,

Къабул гьабун чIун вуго.

 

ТIаде рещтIараб бухIи

ЗахIмалъичIого гуро,

 

Зигардиялъ бахинеб

Хайир гьечIого буго.

 

Хвалилги заманаялъ

Зиярат цIикIкIун буго,

Цо-цо ккун рокьанщинал

Нухда регIулел руго.

 

ГIагарлъиялда жаниб

Квалквазе лъугьун буго,

Килищ битIун лъица дуй

Ал рихьизе гьарулел?

 

1947

 

****

 

Дида гьаб дунялалда

Лъолеб цIарго лъаларо, –

Радалиса бакъ щвани,

Къадиялде накIкI лъола.

 

Алъул хасияталда

Хадув гъезе кIоларо,

Щибаб рохел кIочараб

Нахъа ургъел батула.

 

Аваданал къоязде

Дица къоно ричIани,

Къварилъабазул рахас

Хадубги цIан баккула.

 

Эркенаб гIумруялде

Каву рагьизе ккани,

Квер бухIарал балагьал

Гьоболлъи бан рещтIуна.

 

НекIо къварилъабаца

Къо-мех лъикI гьабулаан,

Къавулъа ричIуларел

Гьанже гIадал рихьичIо.

 

Къадаралде мугъги чIван,

Курмул чучун унаан,

Унтараб тIул-ракIалъе

ТIабибго щолев гьечIо.

 

1947


ИХ

 

Ихдалил гьаваялъги,

Гьайбатал тIугьдуцаги,

ТIогьолал байдабазги

Дида цIияб рухI лъола.

 

РоцIаде балеб цIадги,

ЦIорораб иццул лъимги,

Лъарал чучаб чваххиги

Черхалъе цIакъ рекъола.

 

Бульваразда хIанчIазул

ХIасрат бергьарал гьаркьаз,

Гьезул панаял бакъназ

Бакъвараб ракI тирхула.

 

Бакъул гьумералъ кьолел

Гьелегьарал чIоразде

Данде гьогьен рехулеб

Ихдалил махI бокьула.

 

Хасалил хъачIал малъаз

ГIаркьалаби гъурарал

ГъутIбузда тIамах балеб

ТIабигIат берцинаб их!

 

ХъахIал буртабазда гъоркь

Кьижарал авлахъазда

Кьер-кьераб тIегь бижараб

ТIабигIат берцинаб их!

ТIад бугеб рас хIуларал

ХIалакъал мугIрул-щобал

ГIурччин харилъ тIерхьараб

ТIабигIат берцинаб их!

 

ТIолго халкъалъ, гъветI-рохьалъ,

Гъеду-хIинчI, хIутI-хъумуралъ

Басрияб хъал рехараб

ТIабигIат берцинаб их!

 

Бидурихьалги ракъван,

Къуват хун араб ракьул

Кьалбалъе рухI тIинкIараб

ТIабигIат берцинаб их!

 

Дуца хасел хисидал,

Хъутан-утар бохула,

Дур халичаялда тIад

Хух-бурутI басандула.

 

Дунялалъул мугъалда

Баччараб кинабго халкъ

Чохьой дару гьабизе

Дур рагьдухъе кIанцIула.

 

Кинабго рухIчIаголъи,

ЧIахIил бусабиги ран,

Дуца ракIал цIилъидал,

КIи-кIи рекъон хIалтIула.

 

Дур квералъул гIатIилъи,

ГIамалалъул берцинлъи,

Мун гIадинаб гьайбатаб

Гьобол дида рещтIинчIо.

ГIурччинаб дур халгIатги

Хадубго цун рахIматги,

Дир урхъи буссинчIого,

Нахъ руссине рес гьечIо.

 

Мун хисизе бачIунеб

ХъахIаб буртинадулалъ

Расги мунагь гьечIеб халкъ

Бачун жаниб тIамула.

 

Дуца гъоркье рехараб

Халичаги бакIарун,

БакIал гьужумаздалъун

Гьури-цIергун баккула.

 

Дур кверда баркат лъеги,

Квине жо гьарзалъаги,

Гьар-гьарун квасул цIеги,

Кар-карун нахул цIеги.

 

1947

 

ТУШМАН ГЬЕЧIЕБ РАГЪ

 

Цо суткаялда жаниб

Сордоялъ къо хисула,

Къварилъиялда хадуб

ГIатIилъи камуларо.

 

Риидахъ хасел бачIун,

Хасият батIалъула;

Халкъалдаги кидаго

Цого хIал букIунаро.

 

Радалиса бакъ щвани,

Къадеялде накIкI лъола;

РекIел иш инсанасул

Цо хIалалда чIоларо.

 

Цо-цо рохалида нахъ

Пашманлъиги батула;

Чорхол хасиятазда

Хадур гъезе кIоларо.

 

Амма инсап бугеб напс

ГамачIгIан кьуруларо,

ЧIараб ралъдал хIоргIанги,

ХIал хисизе толаро.

 

Цояб гъоркьан биччала,

Цояб тIасан биччала,

 

Балагьазе сангарлъун

Сабруги гьабун чIола.

 

ЗахIмалъаби къулчIула,

Къварилъаби раччула,

Къадаралде щвезегIан,

ГIумру цIунун хIалтIула.

 

ЯхI дагьаб къаркъалаялъ

Къварилъи хIехьоларо,

ХIатIида заз къаниги,

Зигардизе лъугьуна.

 

Заманаялъ цIалулеб

Дарсихъ гIинтIамуларо,

Жиндаго ккараб гIайиб

ГIумруялда бецIула.

 

Месед-гIарцул сиялъул

Цо-цо минут багьаяб

Гьайбатаб гIумруги кьун,

ГIасияб хвел босула.

 

Халкъалъ наку чIваниги,

Нахъ руссун рачIунарел

ГIазизал сардал-къоял

Къимат гьечIого кьола.

 

Цо гьитIинаб къварилъи
Къабул гьабиларилан,
КъвакIарал балагьазде
Агьлуги рехун чIола.          

 

 

Къокъидго тIаса унеб

ЗахIмалъи хIехьечIого,

ХIасратал эбел-эмен

Ургъалилъе тIамула.

 

Данде тушман гьечIеб рагъ

БахIарчилъи кколаро, –

ХIамабагьадурлъиялъ

Гьагав чи нухда лъола.

 

Живго жинцаго чIвазе

ЗахIматаб амру гуро,

Амма яхI бугес гIумру

ГIаламалъе цIунула.

 

1947

 

 

ХЕРЛЪИ – БАХIАРЛЪИ

 

Заман анагIан,

ГIамал буго дир

ГьитIинлъун,

Гьунар хванагIан,

Хиял буго дир

БахIарлъун.

ХъахIаб расалъул

Босен буго дир

Каралъ лъун,

Канал беразул

Къуват буго дир

КъватIиб чIун.

РекIел хIалалда

Рекъон гьечIо дир

ХIатIил сас,

Сонал рахъидал

Далун ана дир

Михъил рас.

Михир гIадинаб

Габур буго дир

ТIеренлъун,  

ТIомода жанир

Лугбал руго дир

ГIатIилъун.

ГIантал хьулазул

Рехьед буго дир

РикIкIад ун,

РекIел хиялаз

ХутIун вуго дун

Дунял ккун.

ГIисинлъимадул

Мисал буго дилъ

Босун лъун,

Семун вагъула,

Вохун велъула

Хъизангун.

 

1947

****

 

Ургъалил кор бараб каранзул унти,
Кагътиде босани, сахлъилародай?    

Сверун цIа рекIараб рекIел хIалуцин,

Цо хIухьел биччани, чучилародай?

 

Бигьаяб жойилан кколаан дида

Кверкьабазде вортун патихIа рехи.

Хваразул гьабулеб зигараялъул

ЗахIматго лъачIо лъимал хвезегIан.

 

Хвелни парз бугилан бицинароан,

Берзул канлъи индал кин балагьилев?

Каранзул бухIиго хIехьон чIелаан,

Жаниб ракI бахъарал рахъун кин чIелел?

 

Вахъа ле, МухIамад, дур рухIалица

БахIарго херлъарай эбел йихьизе.

Хоб ричIун валагье гьагал хиялаз

Мехтарав инсуда цо бер кIутIизе.

 

Дур гьуинаб хIухьел, хIеренаб калам

Кида эбелалда унеб цебеса?

УнкъбокIонаб лага, гвангъараб гьумер

Кинан кIочонтезе кIвелеб инсуда?

 

Дур хIатIил гIедерлъи, гIодоб тIадагьлъи

ТIарамагъадаги балагьлъун ккана.

 

БахIараб гIумруги гIашикъаб сонги

ГIазабалъе кьуна дуца кьолбое.

 

РачIгун багъула гьве, гьаглъи гIунани,

ГIакълу биххарав дун хурхуна ракIгун.

Гаргадула мажнун живго жиндаго,

Дунги къваридав чи къеркьола напсгун.

 

Сабруялда чIезе къотIиги биххун,

Мехелде щведалде щущан уна ракI.

Щибаб жо тезелъун гьабураб тавбу

ТIаделъун хиялаз хвезе гьабула.

 

Къаси вегаравго, бахъун рекIеца

Нухда лъола сардал сагьвиллъиялда,

Берал къанщарабго, къватIибе лъугьун,

Лъутун уна макьу, бакьангурилан.

 

1947

 

ИСБАГЬИЕ ГIАКЪЛУ

 

Исбагьи, дида дур рагIулеб буго

Радал вахъаравго Хъалаялде ин.

АскIов вугев гIадин цеве тIамула,

Букъулаго чедгун, хъетун унев мун.

 

КIи-кIи километра нухлулги къотIун,

Къойил школалде щай унев чи мун?

Гьоркьор риччачIого дарсалги цIалун,

Дуе щвезе бугеб щиб жо гьелдаса?

 

Мун гIадинаб мехалъ дахIададаца

ТIохда лъураб гомог цо толароан.

Авал-роххеналъул ханалги рикъун,

Къойил руччабазул рагъ букIунаан.

 

Дур кIалтIасан гурищ машина унеб,

Нахъа щай, хирияв, цо хурхунарев?

Рехъад унеб боцIи аскIосан кколин,

Цо-цо жо речIчIизе щай вахъунарев?

 

Дур гьудул ЧIегIерас чIван бугин гIанкIу,

ГIужиллъи бихьулищ квегIаб квералъул?

Гьалмагъ МахIачица бекараб цIорол

ЦIар гьабулеб бугин, мун гьедин вукIа!

 

1947

 

ДИР ХIУРМАТ

 

Тамаша, руччабазда

ХIинкъун ругел лъаларо,

ХIамзат херлъизавизе

Халкъалъул бугеб гъира.

 

Лъабкъоялда анцIго сон

ГIумруялъул банилан,

Азухъ балагьуларищ,

Гьабулеб бугеб гизма.

 

НекIсияб гIумруялъул

КIикъого сон рехани,

ХутIулеб лъеберго сон

Лъалебго гьечIо азда.

 

Арал соназда жанир

Нилъеца рикIкIунарел

НикIалайил къоялги

Къалел руго аз данде.

 

Дунги херлъизе гьавун,

Хъизан ятIа гьайизе

Хиял нужер батани,

БукIинаро никогда!

 

1947

 

ЛЪАБКЪОЯЛДА АНЦIГО СОН ТIУБАЙ

БАРКАРАЗЕ БАРКАЛА

 

Дир гIумру баркарал бихьинал, цIуял

ЦIар-цIарккун рикIкIине дида кIоларо.

ЦIадулал кучIдулги, кагътал, тулдулги

Тартибалда рехсон бажаруларо.

 

Дица ракI-ракIалъул баркала кьола

Баркиялда жанир гIахьаллъаразе,

Каранде данде къан, къвал бан баула

Дир къалмил хIуччазе къимат кьуразда.

 

РекIел пикри хварал херал дир къоял

КъватIире ахIана нужер хIурматаз.

ХIалтIуца къанцIцIураб къалмил мацIалда

ЦIидасан рухI лъуна хIасратал реццаз.

 

Дун гьанже халкъалъе хъулухъ гьабизе

Хвалил малъ базегIан налъулав ккола.

Херлъи-бецлъиялде данде рагъги бан,

Гъеж гурун хIалтIизе тIаде босула.

                                                                                                                                                   1947

 

ДАГЪИСТАН

 

Хошгелди, рекIел дарман,

Дие гIагараб ватIан,

Дир гIумру жаниб араб

Аваданаб Дагъистан.

 

Дур эркенлъи баркизе

Изну гьарулеб буго,

Узданаб гIумруялъул

ГIолохъанаб Дагъистан.

 

Авлахъал харил цIураб,

Хъутаби гIиял цIураб,

Халкъалъул бер гIорцIараб

ГIажаибаб Дагъистан.

 

МагIарухъ ролъ бахьинаб,

Хьиндада пихъ гьуинаб,

Гьури, цIад, бакъ рекъараб

Къимат тIокIаб Дагъистан.

 

Мугъ бечелъабаз цIураб,

Чехъ магIданазул цIураб,

Щиб жо хIажалъаниги,

Жинца кьолеб Дагъистан.

 

Маххул чарма жемараб,

Чармил къолден ретIараб,

 

ТIабигIиял сангараз

Сверун къараб Дагъистан.

 

Ралъдалъе квер биччараб,

Керен рохьазда цураб,

Кутакал бечелъабаз

Рачел къараб Дагъистан.

 

Россиялде керен кьун,

Кавказалда мугъ чIвараб,

ЧIахIиял къуватаца

Къвал жемараб Дагъистан.

 

Жанив лъугьарав тушман,

Туртида лъун гурони,

ТалихI-рохалидалъун

Нахъ вуссинчIеб Дагъистан.

 

ВачIунесул гурони,

Унесул лъалкI лъалареб

Лъиего рокьи кьечIеб

КьучIаб рагIул Дагъистан.

 

Миллатал цIикIкIаниги,

РакIазул мурад цояб,

Хвалчада хIал бихьараб,

ХIинкъи гьечIеб Дагъистан.

 

ХIалтIуде гъеж гурараб,

Гуллие керен кьураб,

Кидаго тушманасда

Мугъ бихьичIеб Дагъистан.

 

 

МугIрузул кьер маххулаб,

Кьурул сиртал чармилаб,

Шамилица куцарал

Героязул Дагъистан.

 

Рагъул кIкIуйдулъ белъараб,

Кьалул кордухъ бежараб,

Бидул лъаразда жаниб

Лъадарараб Дагъистан.

 

Бакъбаккул пачалихъал

Чурхъарал гьужумазул

Гьанал мачIаби къараб,

Къуркьи гьечIеб Дагъистан.

 

Татар, гIараб, хазараз

Хадур цIарал аскараз,

Жанире лъугьарабго,

Лъим гьарараб Дагъистан.

 

Партиялъ Советияб

Автономияги кьун,

ТалихI-рохел баркараб,

Квер гIатIидаб Дагъистан.

 

Кулаказ захIматчихалкъ

ХIулизе рес толареб,

Социализмадул кьучI

Щула ккураб Дагъистан.

 

Культуриял хIоразда

Жанир лъедезе гьарун,

Лъай гьечIолъи тIагIараб,

ТIегьан унеб Дагъистан.

Дур эмен лъикIав вуго,

Улка щулияб буго,

Щибго ургъел гьабуге,

Гали босе, Дагъистан.

 

Тарихиял рагъазда

Гъеж гурун гIахьаллъанин,

Гьанже квартIаги нилъги

Кодоб босе, Дагъистан.

 

Нижер кинабго халкъалъ,

Херазги бахIаразги

Дуй гIоло рухI бичизе

РагIи кьола, Дагъистан.

 

Тушманас дур рагъида

Ярагъ бухьинегIан, ниж,

Бихьиналгун руччаби

Цадахъ хвела, Дагъистан.

 

1947

 

ЦIАЛДОХЪАН

 

Воре, цIале,

ЦIале, цIале,

Дир цIодор,

ЦIияб ватIан

ТIегьазабе,

Берзул нур.

БецIлъиялде

Данде рагъ бай,

Багьадур,

РакIги мацIги

БацIцIад цIуне,

ЦIалдохъан.

Эбел-инсул

ХIурмат гьабе,

Дир лачен,

Учительгун

Рекъон хIалтIе,

Дир хIерен,

ТIахьаздехун

Хурхен гьабе,

Дир гьитIин,  

Гьунар тIокIав

Вокьулин дий

ЦIалдохъан.

ЦIикIкIаразул

Адаб цIуне,

Дадал тIинчI,

Дандиявгин

Недегь вукIа,

РекIел хIинчI,  

РакIалдасан

Лъазе гьабе

Гьаб дир кечI,  

Культурияб

Нух гIуцIулев

ЦIалдохъан.

 

1947

 

БАСРИЯБ СОНАЛДЕ

 

Дун, къвекIаб цIум гIадин, цIавуцIун вуго

ЦIияб лъагIалида данде вортизе.

ЦIураб туманкI гIадин хIадурго вуго,

Квер босун басрияб сон тIобитIизе.

 

Мех щвелалде унеб дуда ракI бакъван,

Дун къварид вугеб куц дуда щиб лъалеб?

Къимат гьабичIого нухда мунги лъун,

Дир бугеб пашманлъи лъида бичIчIулеб?

 

Рии-их гIурччинаб дир гIамал берцин,

Мун гIадал рачIани, гIелаан сонал.

ГIазулъ хинлъи бугеб хасалил эбел,

Ана дир рокъоса дур бакъул чIорал.

 

1947

 

ПУРЦИЛ ГIАРЗА

 

Басрияб гIумру бичун,

Социализма байдал,

Цо-цоккун бецIал ишал

Иргадал нухда лъуна.

 

ЦIияб ВатIан, цIияб халкъ,

ЦIияб яшав, цIияб нух,

Ханлъи-лагълъи гъорлъ гьечIеб

ЧIаголъи гIун бачIана.

 

ГIалах тамах гьабулел

Тракторал раккана,

РикIкIад сапаралъ унел

Самолетал рижана.

 

Автомашинабаца

Чол гьоко гIодоб тана,

ГIисинал бугъби ричун,

Нугъай оцал росана.

 

Басриял магIишатал

Артелазде сверана,

Цебесеб рукIа-рахъин

Маххдасанго хисана.

 

Хур-хералъул ишазда

Машинаби хIалтIана,

 

БецIаб халкъалъул тIагIел

Цого-цо дун хутIана.

 

Дир гIоркь кколел рукIарал

ГIадамалги тIагIана,

ГIин бекани къачIалел

Къукъабиги лъугIана.

 

Дир мачIчI буго гьодорлъун,

ПарцIан буго чIурканлъун,

КартIал руго гIатIилъун,

ГIанкIва буго тIеренлъун.

 

Дир раккан буго гьетIун,

Пурцимахх буго гурун,

Гор-чIоло буго херлъун,

Хвалчен буго хIалакълъун.

 

Жакъа рахъал гьаризе

Дир гьунар гIолеб гьечIо,

ГIурхъи-ссаналда жаниб

СанагIат кколеб гьечIо.

 

ГIисинал магълъал рекьун,

Куцун бачIараб дие

Колхозалъул халатал

Хурзал тушманлъун руго.

 

Тамахаб салтIахуриб

Ругьунаб дида азул

Авлахъал ссвизе ккани,

ЦIакъ захIмалъулеб буго

 

РагIал-ракьан бахъани,

Кьанде цIун рахъ щоларо,

Нахъасан хIатIаз мерхьун,

БетIер буго унтилеб.

 

Диргун гIумру цояб тIел

Цебего нухда ана,

Отпускго щолареб

Щиб мунагьдай дир бугеб?

 

МугIрузул улкаялде

Наку чIван гьари буго, –

Бекун дунги цIадаб лъун,

Кутаналда оцал рай,

 

Умумузул букIараб

ТIагIел ракIалде щвезе,

ТIагIине гьабичIого,

Цо музеялдаги лъе.

                                       

                                                  1948

 

АНСАДЕРИЛ ГIАНСА

 

БецIал рохьазда гIураб,

ГIажаибаб чуги щун,

Жакъа дир бугеб рохел

Халкъалда щибха лъалеб?

 

Бер щваралъуб хIетI лъолеб

ЛъалкI бегIераб лочнода

Чангит бан дун рекIине

РакIалде лъида кколеб?

 

Нухда рилълъин хIадураб,

ХIатIил роси гIедераб,

Сапаралъ битIулелъул

ТIукъби чIвазе кколареб.

 

ТIадагьаб галиялъул,

Гургинаб щинкIилалъул,

КIалцIи-хер гьарулареб,

Гьор-бокь къваригIунареб.

 

ГIасиял сухъмахъазги

ТIаса чи рещтIунареб,

ТIаса гIодор нухазги

Хадуб цIазе кколареб.

 

Халатаб сапаралъги

Свакан гIетI баккулареб,

 

МоцIица рекIаниги,

КIалдиб полоп балареб.

 

Бецал-рекъал гIадамал

КъватIир-жанир рачунеб,

Къулараб агьлуялъе

Озденг кквезе кколареб.

 

Жиндир рахIат лъарав чи

Лъелго нухда унареб,

Лъабабилеб бохилан,

Халкъалъ хIурмат толареб,

 

ХIинкъарал щобаздаги

ЩинкIил-бох тарулареб,

Чол малъ баларел болтал

Бер къачIого регулеб.

 

Рохьдолъ чIолареб хIайван

ГIадлуялде ахIулеб,

ГIиял рехъабазда тIад

Хъаравуллъи гьабулеб.

 

ГIасияб борхьил бетIер

Махьа гIадин чIинтIулеб

ТIаде бортулеб гьведа

Гьодида басандулеб.

 

Зияраталъ унелъул,

НуцIида кIутI-кIутIулеб,

Нухда гъара батани,

Яргъил бакIалда чIолеб.

 

 

ГъоркьатIаде гочине

Гали гIатIид гьабулеб,

ГIурул рикьи кIанцIизе

КIудияб кумек кьолеб.

 

ТIогьиб квербацIцI бигъани,

Кверзул чадирлъун чIолеб,

Квер гIунтIулареб тIагIел

ГIагарде цIазе кIолеб.

 

Мун рохьоса къотIарал,

КъачIан багIар белъарал,

ГIарац-месед бекьарал

Васал бокьухъе таги!

 

Сайигъатлъун битIарал,

ТIад ХIамзатил цIар хъварал,

Дур щибаб рогIел рикIкIун,

ГIумруги кьун рохаги!

                                       

                                                  1948

 

* * * *

 

БоцIудалъун

бечедални

рукIинин,

ДунгIан гьалбал

гьарзаяв чи

вугодай?

Чванта бакIал

ракI тIадагьал

ратилин,

ДиргIан рохъо

гIемерав чи  

вахъаха.

 

Унтаразул

больницаги –

дир гьаниб,

Даран-базар

гьабулелги –

дир гьанир,

Туснахъазул

хъизан-агьлу –

дир гьаниб,

Диван-гIарзалъ

рачIаралги –

дир гьанир.

 

 

 

МагIарухъа

бачIунеб хьон –

дир гьаниб,

Хьиндалазул

багIаргьоло –

дир гьаниб.

Колхоз-совхоз

рихаралги —

дир гьанир,

Хъулухъ гьечIел

лодыралги –

дир гьанир.

 

ЦIи рачIарал

гьоболмахIго

хIалтIула,

Цинги хадуб

хважайинлъи

гьабула.

Хадур-цере

рахсал гьарун

раккула,

Халат гьарун

рачIалгун тIад

рещтIуна,

 

Метер-сезе

абун цо-цо

анкь бала,

МоцIидасан

унарелги

ратула,

 

 

Цо-цо тайпа

простынал

рикъунги,

Гьумер хъахIго,

хъал бацIцIадго

унаро.

 

                                                                    1948

 

Поиск

 


Произведения

 

1891–1917гг

1917–1934гг

1934–1941гг

1941-1945гг

1945-1951гг

ГIумруялъул дарсал

ГIадатазул жул

Баянал

РичIчIуларел рагIабазул магIна

Переводы

 

             
Селение Цада

© При использовании материалов сайта, ссылка на сайт www.tsadasa.ru обязательна                                 dagistan@mail.ru