АхулгохАхIул гохIда рагъарал бахIарзазул доба-гьаниса кодобе щвараб сияхI

(АЛЛАГЬАС мунагьал чураги гьезул, шафакъат нилъееги щваги)

АхIул гохIда шагьидлъана

I. ЧIикIаса МуртазагIали-бахIарчи. Шамилица бахIарзазда гьоркьоб гьесул цIар тIоцебе рехсана.

2. Хунзахъа Хириясул вас ГIалибег-гIалимчи, багьадур, "Сурхайил си" машгьурлъизабурав мугьажир. АхIулгохIалъул бищунго машгьурал ва тавакалал бахIарзазул цояв.

3. Генуса Бартихан -Шамил имамасул инсул вац, гIалимчи, АхIулгохIалъул бахIарчи.

4. Колоса Сурхай-машгьурав гIалимчи, махщел тIокIав устар, мугьажир. Гьесул цIар буго гьабсагIаталдаги Шулалъул гохIалда.

5. ЧIиркъатIаса Гъази -тIаде ккараб къо баччулев рагъухъан, гIалимчи. Хвана бахIарчи гIадин.

6. Рихьуниса Балалил вас МухIамад -биценалда рекъон цо къоялъ нусгоялде гIагарун тушман чIварав игит. Рагъул ахираб къоялда гIарадаялъул гуллица гьесул гъеж лъукъана, гIицIго щукIдуз ккун далун хутIараб гъеж гьес хIетIеги тIад чIун тIун рехана. Рагъда кутакалда свакарав гьев гIурусазухъе асирлъуде ккана ва гьенивго хутIана. Гьенивги гьев тушманасе хIеккунароан.

7. Рихьуниса МухIамад -бахIарчи гIадин хвана.

8. Хиракил вас ХIусейн -Аргъваниса багьадур, цо къоялда I00 ялдасаги хадув тушман чIвана гьес.

9. Ханакайил вас МухIамад-Аргъваниса бахIарчи.

I0. Генуса МухIамад-тIоцевесев имам ГъазимухIамадил яцалъул вас, багьадур, гIолохъанав гIалимчи, бахIарчи гIадин

хвана АхIулгохI цIунулел тIоцересел къояздаго. Шамилие гьев кутакалда вокьулаан.

II. Балахьуниса ГIусман-багьадур, тушманзабазе рахIат толароан, гIарадаялъул гулица кIиябго хIетIе тIезабун букIана.

I2. Генуса Ибрагьимов ХIусейн-багьадур, лебалав рагъухъан.

I3. Гьарадерихъа Оцав (Усав) - багьадур. Чачаназул Белти абулеб некIсияб росулъ нижеда бицана щибаб сордоялъ гьев

лъеда хадув ГIандигIурухъе виччалаанила ва гьебги босун вачIунаанила.

I4. Харахьиса ГIалихан-багьадур, гIалимчи, махщел тIокIав устар.

I5. ГIоротIаса ГIаликул ХIусен-Шамилил ритIухъав мурид, бахIарчи, гьесул тIолабго хъизан АхIулгохIда хвана.

I6. ГIоротIаса СагIаду-АхIулгохIалъул бахIарчи. Гьесулги тIолабго хъизан гьенибго хвана.

I7. ГIуркIачIиса МуртазагIалил вас МухIамад-имамасул гьудул, гьебго заманалда гьесул даимал аскаразул (низамалъул) бетIер вукIарав Муртаза абурав цIодорав ва кинабго жо лъазе бокьулев гIолилав васасул эмен.Битва при Ахульго

I8. МачIадаса МуртазагIали-Шамилил ракI-ракIалъулав гьудул.

I9. ХIотодаса МухIамадгIали-багьадур, хвана бахIарчи гIадин.

20. Сугъралъа Къокъав ГIумар-лъелго хIежалде Маккаялде щварав кIудияв гIалим.

2I. ТIиндиса Бусайлав-хIинкъи-къай лъаларев рагъухъан, гьес чIвана областалдаги тира-сверун топографиялъул суратал рахъулел ва кьуругIусазул роценал гьарулел рукIарал гIурусазул начальникзаби ва гьединго ккуна Паличул МухIамад. Гьесухъа ва гьесда цадахъ вукIарав чиясухъа бахъана гIурусазул начальникзабаз гьезие кьун букIараб бечелъи.

22. Дилималдаса Султанбег-Кавказалъул рагъул бахIарчи," рагъулаб нух байбихьана жеги ГъазимухIамад имамасда цадахъго, цо рагъулаб дандчIваялда махIрумлъана бералдаса. Аргъванир ва АхIулгохIда ккарал киналго рагъаздаса гьес Шамил цIунулев вукIана. Хвана АхIулгохIдаса нахъе унаго пачаясул солдатазул кьвагьиялдаса жиндирго керенги кьун Шамил цIунулаго. ЦохIо къоялда АхIулгохIда гьес чIвана I50ялде гIагарун тушман.

23. Щобокьа Давудбег-бахIарчи хIисабалда хвана Шамилида цеве. Гьесул гьунаразул хIакъалъулъ Шамилица хъвана I852 соналда Салатавиялъул наиб Буртунаялдаса Гъайирбегил цIаралда битIараб жиндирго кагътида.

24. ГьоцIалъа ГIамирхан-бег - имам ХIамзат-бегил гьитIинав вац. Хвана I839 соналъул 23 июлалда хъалаялдаса къватIивеги лъугьун АхIулгохIда цебе букIараб гIурусазул батарея щущазабулаго.

25. ГIоротIаса ГIаликул ГIумар-бахIарчи, къо хIехьолев ва лебалав мурид.

26. ГIоротIаса Сакул ХIадис-АхIулгохIалъул бахIарчи.

27. Унсоколоса МухIамадгIали-захIматго лъукъарав гьев нохъода жанив мумиялде сверана ва лъугьана будалаълъун. ХIинкъи гьечIев рагъухъан.

28. Гьидалъа ХIусен-Унсоколоса МухIамадгIалида цадахъ лъукъарав гьев гьесдаго цадахъ цого нохъода жанив вукIана, хIинкъи гьечIев рагъухъан.

29. ГIалиаскар-хIажи-апанди - цахурав, бихьинчияв мугьажир, гIалим, мулла, кIицIуса лъукъун вукIана. АхIулгохIда кидаго нухмалъи гьабулаан хварал рукъиялъе, живго вукIана Куба улияталъул Цахул росулъа. Шамил асирлъуде ккараб мехалъ, хъизангун цадахъ гьев Маккаялде ана ва гьенив вукъунги вуго.

30. ГьаракIуниса КъебедмухIамадил вас МухIамад - бахIарчи гIадин хвана. Вагъулев вукIана васгун цадахъ, I2 сон барав гьев хведал тушманасде кьвагьдана гьесул жаназаялда тIасан, васасда цадахъ живгоги хвана.

3I. ГьаракIуниса МухIамадил вас-бихьинчи гIадин хвана инсуда цадахъ.

32. ГIоротIаса НурмухIамадил вас Маза-АхIулгохI цIунулел тIоцересел къояздасанго живго вихьизавуна бахIарчилъун.

33. ГIоротIаса МусахIажияв-тунка-гIусиялъулъ гIахьаллъизе байбихьана жеги ГъазимухIамадида цадахъго. ГъазимухIамад чIвараб къоялда гьев бералдаса ватIалъана, бихьинчи гIадин АхIулгохIда хвана.

34. ГIамирханил вас Малачи-ГIашилтIа росулъа, хвана "Сурхайил сивухъ" жанив, АхIулгохI цIунарал бищунго

машгьурал бахIарзазул цояв.

35. ГIашилтIаса Малачил вас Сурхай-багьадур, бахIарчи гIадин хвана.

36. ГIашилтIаса ХIажияв-хIалхьи лъаларев багьадур, хвана гьесул кинабго цебесеб гIагарлъиялъул гIадамалги.

37. ГIашилтIаса Hyxlaa-гьесул бахIарчилъиялъул хIакъалъулъ руго гIемерал биценал.

38. ГIашилтIаса КIудияв МухIамад-Шамилил лебалав ва бахIарчияв мурид.

39. ГIашилтIаса АхIмадхIажияв-рагъазул бахIарчи, Шамилица тIадегIанаб къимат кьолаан гьесул лебаллъиялъе.

40. Унсоколоса ТIагьир-бахIарчи, имамасул божарав мурид.

4I. Генуса ГIусман-Шамилил яцалъул вас, бахIарчи гIадин хвана.

42. ГIашилтIаса Даришиласул вас МухIамад-бахIарчи гIадин хвана.

43. ГIашилтIаса Малачил вас МухIамад-АхIулгохIда бихьинчи гIадин хвана.

44. ГIашилтIаса Малачил вас Гъази-кваридаги вухьун ГIандигIурулъе лъеда хадув виччалаго хвана.

45. Белти росулъа Султан-чачанав, АхIулгохIде вачIана Ахъбердил МухIамадида ва ичIго сон барай жиндирго яс ПатIиматида цадахъ. Эменги ясги хвана бахIарзал гIадин.

46. ЧIиркъатIаса ХIатIалгьечI-хвана бахIарчи гIадин (хIакъикъияб цIар лъазе кIвечIо).

47. ЧIиркIатIаса Имангъалав-хвана бахIарчи гIадин.

48. ЧIиркъатIаса Хизил ГIали-АхIулгохIалъул бахIарчи, чанго нухалда лъукъун вукIана.

49. ЧIиркъатIаса Хамиз-ГIашилтIаса ПатIиматил бахIарчилъи такрар гьабуна гьелъ.

50. ЧIиркъатIаса Халаймеседо-гьей кIияйго ясалъ (Хамизица ва Халаймеседоца) жидерго умумузе ва вацазе кумек гьабулеб букIана тушманасул гьужумал нахъчIвазе. КIиявго эмен гIумруялдаса ватIалъидал бакI хисун рагъана, АхIулгохI цIунарал ахирал къоязда, кодор хунжрулгун, хвалчабигун, бихьинал гIадин рагъана. Тушманасухъе асирлъуде ккечIого рукIинелъун, захIматго лъукъарал гьел, ГIандигIурулъе кIанцIана.

5I. ГIашилтIаса Хану-Шамилгун цадахъ эркенлъуде ворчIарав ва хадувккун кIудияв гIалимлъун вахъарав КъурбангIалил эбел, жиндирго гIолохъанав вас хвасар гьавулаго гьей АхIулгохIда багьадур гIадин хвана.

52. ГIашилтIаса Париханил эбел-жиндирго вац хвасар гьавулаго АхIулгохIда хвана. АхIулгохIалъул реццалъул цIар тIибитIизабуразул цояй.

53. ГIашилтIаса НухIав-АхIулгохI сверун ккурал ахирал къоязда бахIарчи гIадин хвана, хIехьана рагъул киналго захIмалъаби.

54. ГIашилтIаса Урдаш-АхIулгохIда вагъулев вукIана, хадусеб къисмат лъазабизе кIвсчIо.

55. Генуса Жавгьарат-имам Шамилил чIужу, захIматго лъукъун йикIана, асирлъуде ккеялдаса хвел тIаса бищана.

56. Шамилил ва Жавгьаратил вас СагIид эбелалда аскIов хвана, гьесул букIана гIицIго кIиго сон.

57. Шамилил яц ПатIимат-лъимаде йикIана, тушманасухъе ккечIого йикIинелъун ГIандигIурулъе кIанцIана.

58. ГIоротIаса ПалибегхIажиясул вас Юсуп-бахIарчи гIадин хвана.

59. Дилималдаса ГIумахан-гьесул букIана I6 сон, гIужда туманкI речIчIизе букIана бергьараб гьунар. Шамилил буюрухъалда рекъон гьев вахчизавун вукIана кьурул каранда бугеб хъитIалда нахъа. Гьенисан алхинчIого туманкI речIчIун гIемерал тушбаби чIвана гьес, Хвана ахириял къояз вахчараб бакIалда гIарададул гулла щун.

60. Дилималдаса Сулейман-чанго нухалда лъукъун вукIана, 2I августалда тушманасул хучдузде тIаде кIанцIун шагьидлъана.

6I. Гертмаялдаса Шамсудин-рагъул бахIарчи, ахириял къоязда хвалилал ругънал щун вугев чи, аскIосан унев вукIарав гIурусазул офицерги хадув цIан кьурулъа гъоркье ГIандигIурулъе кIанцIана.

62. Щобокьа ГIумаханил Нуцал-ракI къвакIарав бахIарчи.

63. ЦIобокьа Халикъ-чанго нухалда лъукъун вукIана, бахIарчи гIадин хвана.

64. ЦIобокьа Зайнудинил Ислам-АхIулгохIалъул бахIарчи.

65. ЦIобокьа ГIамирил МухIамад-гьунар" тIокIав гIужихъан, бахIарчи гIадин шагьидлъана.

66. ЦIобокьа ГIисахIажи-АхIулгохIда шагьидлъана рагъ ахиралде щолаго ва чанцIусаго лъукъана.

67. ЦIобокьа ГIали-имамасул гьудулзабазул цояв. ГохIда вукIана рагъул тIоцебесеб къоялдаса нахъе, шагьидлъана 2I августалда гIурусазул хучдузда гъоркь.

68. Хубаралдаса Нажмудин-шагьидлъана рагъул ахириял къоязда, аскIоб кьвагьараб гIарададул гулица черхалда гIемерал ругъналги лъун.

69. Гуниялдаса Султан-бахIарчиго вагъана, кинан хваравали лъазе кIвечIо.

70. Гуниялдаса ГIумар-бахIарчиго вагъана ва шагьидлъана июль моцIалъул ахиралда.

7I. Буртунаялдаса СултIангIали-шагьидлъана ШулалъулгохI-"Сурхайил си" бахъун хадуса.

72. Буртунаялдаса МухIамад - шагьидлъана гIемерал хвалилал ругъназдаса хадув.

73. ЧIикIаса Нуцалалил ХIамзат-бахIарчи гIадин шагьидлъана ГохIда.

74. ГIашилтIаса Иляс-гIиявехь, Шамилиеги гьесул гьудулзабазеги АхIулгохIдаса рорчIун унаго нух бачине кумек гьабурав чи. Цеве унаго гъоркьчIалида рукIарал гIурусал чIвала гьес.

75. Дилималдаса МухIамадхIажиясул вас Ибрагьим-шагьидлъана бахIарчи гIадин, хвалил ругънал щварав чи, кьурулъа тIаде рачIунел тушбабазул хучдузде тIаде кIанцIана.

Шамил имамасда цадахъ АхIулгохIдаса рорчIаразул сияхI

I. Шамил имам - Дагъистаналъул тIолабго тарихалда бищунго цIар рагIарав инсан, миллияв бахIарчи, гьунар тIокIав рагъулав цевехъан, кавказалъулазул бетIер, пачалихъалъулав хIаракатчи, кIудияв гIалим, философ, поэт, гIакъил, XIX гIасруялда дуняладда, бищунго машгьурав инсан...

2. ЧIикIаса Юнус-Шамилил бищунго цевесев гьудул ва гьесие ритIухъав чи, хIинкъи-къай лъаларев багьадур, цIодорав ва гIакъилав дипломат, АхIулгохIалъул бахIарчи, чанго нухалда лъукъун вукIана, рагъул авалалдаса ахиралде щвезегIан, хIатта ахиралдаги ГъунимагIарда асирлъуде ккезегIан, Шамилида цадахъ вукIана.

3. Ахъбердил МухIамад-Хунзахъа, сверун ккураб АхIулгохIде вачIана къаси сардилъ чачаназул муридзабазул гьитIинабго къокъаги бачун. АхIулгохIда вагъана гъалбац! кинигин, тIуразарулаан Шамилил бищунго жавабиял, захIматал ва кIвар бугел тIадкъаял, бетIерлъи гьабулаан АхIулгохIалъул бищунго захIматаб квегIаб рагIаллъи цIуниялъе. Хадувккун гьев лъугьана бищунго бажари цIикIкIарав наиблъун, Шамилил аскаразул гьунар тIокIав цевехъанлъун, имамасдаса хадув кIиабилев чилъун, лъазавун вукIана, нагагьлъун Шамил хвани, гьесул бакI хисулев чилъун. I843 соналъул I2 июналда Хевсуриялъул Шатил хъалаялда аскIосан чвахулеб АргунгIурул бетIерлъуда хиянатчияс гьев захIматго лъукъана. Гьелдаса битIахъе анкь араб мехалда, I8 июналда, 40 соналъул ригьалда хвана. Вукъун вуго Ичкериялъул Шатой районалъул Гуш-керт росдал хабалалъ.

4. Балахьуниса Муса-АхIулгохIалъул бахIарчи, гьенирго гIумруялдаса ратIалъана гьесул чIужу ва гьитIинай яс, цогидай яс Эгелди пачаясул талавурчагIазухъе асирлъуде ккана, вукIана лъукъун. Хадувккун Муса вукIана Шамилил машгьурав наиблъун, Кавказалдаго гьесул цIар тIибитIун букIана багьадур хIисабалда. Абулаан гьесда хIинкъи щиб жоялицин лъалароанилан, хадурккун ккезе бегьулел захIмалъабазул хIакъалъулъ киданиги ургъел гьабулароанила. Хвана I878 соналда Балахьунив.

5. Шамилил чIужу ПатIимат-Жамалудинил ва ГъазимухIамадил эбел.

6. Шамилил вас ГъазимухIамад-ункъо сон бараб лъимер.

7.ГIандиса Гъазияв-АхIулгохIалъул бахIарчи, чанго нухалда лъукъун вукIана, хадув ккана наиблъун, кидаго вукIана Шамилие ритIухъавлъун.

8. СалихI-Шамилил тIадкъаял тIуразарулев чи (рагьтIател).

9. ГьоцIалъа Худанатил МухIамад-АхIулгохIалъул бахIарчи, кIицIуса лъукъана, ругъназда жаниб бараб борохь гьалмагъзабаздаса бахчана. Хадуса гьев Шамилица Чачаналда ва цогидалги бакIазда наиблъун тIамуна, хвана I02 coti барав чи, вукъун вуго ГьоцIалъ. Росдал жамагIаталъ берцинго къачIан буго гьесул хоб.

I0. ГьоцIалъа Белади-хIинкъи-къай лъаларев магIарулав, АхIулгохIалъул бахIарчи, ахираб нухалда магIарде гьужум гьабулаго лъукъун вукIана.

II. ГьоцIалъа Гьимат-АхIулгохIда кIудияб лебаллъи ва тавакал бихьизабуна, вукIана лъукъун, хвезегIан кьури гьечIого Шамилил хьолбохъ.вукIунаан.

I2. Гьарадерихъа НургIали-АхIулгохIалъул багьадур, кIицIулго лъукъун вукIана.

I3. ГIашилтIаса АхIмад-АхIулгохIалъул бахIарчи, кIицIулго эъукъун вукIана.

I4. ГIашилтIаса Якъуп-унго-унгояв игит, кутакалда къуватав ня тирияв 20 сон барав мурид, Шамилидаса хадув гьев кIиабилев

кIанцIана ГIандигIоралда тIасан.

I5. Кантурай-ГIашилтIаса анлъго сон барай яс.

I6. ЦIобокь росулъа Мамаш-бахIарчилъиялда вагъана гохIда, вукIана лъукъун, АхIулгохIдаса нахъе унаго Шамилица гьесухъе кьуна жиндирго вас ГъазимухIамад, пачаясул аскаразул гъоркьчIалиде ккараб мехалъ Мамашил мугъзада ваччун вукIарав ГъазимухIамадил хIетIе лъукъун букIана. Хадув жиндирго васалгун цадахъ гьев вагъана пачаясул талавурчагIазде данде.

I7. Чачаназул Гендерген росулъа Мама-АхIулгохIде вачIана Ахъбердил МухIамадида цадахъ чачаназул бетIерлъуда, лебалав ва багьадурав мурид, Ичкериялде ворчIана Шамилида цадахъ. Имамги гьесул гьудулзабиги гьоболлъухъ рещтIана Мамал рокъор, гIумруялъул ахиралде щвезегIан вагъана жиндирго ватIаналъул тушбабазда данде. Хвана I845 соналда Воронцовасул аскаразде данде вагъулаго. Гьесул вас Хсегу вукIана Шамилил наиблъун.

I8. ЧIиркъатIаса Гьимат-багьадур, вукIана лъукъун, Шамилие ва гьесул гьалмагъзабазе кумек гьабуна пачаясул аскарал хадур лъугьарал бищунго захIматал сагIтазда гьездаса рикIкIалъизе.

I9. ЧIиркъатIаса Ада-Гьиматил яс. Шамил ва гьесул гьалмагъзаби гIор бахун цере лъугьараб мехалда Гьимат, гьесул яс Ада ва нахъеги кIиго чи гьездаса ратIалъана ва гIурумухъ ккун БергIучIиб абураб бакIалдехун ана. Гьедин гьел ана ургъунго Шамил ва гьесул гьалмагъзаби ралагьулел Мехтулиялдаса АхIмадханил ва Хунзахъа ХIажимурадил пикру батIияб рахъалдехун буссинабизелъун. КIиго къоялдаса гьел ЧIиркъатIе тIад руссана (гьал баянал ракIарана ва мухIкан гьаруна ЧIиркъатIа росулъа Шихмирзаев КъурбанхIажияс).

20. ГIашилтIаса Ису-бахIарчи. АхIулгохIдаса нахъе унаго къаси сардилъ кьурулъа гъоркье ГIандигIурулъе кIанцIана кьурул борхалъи ва гIурул рагIаллъаби кинал ругищали лъазабизелъун, хадур киналгоги гьесдаго хадур кIанцIана ва цереса тIерхьана.

2I. Меседо-Шамилил ункъгIал.

ГIурусаз бахъараб хъалаялъуса чIаго къватIире рорчIарал АхIулгохI цIунаразул сияхI

Нижеда лъазе кIвана ахирал балагьал къоязда АхIулгохIдаса нахъе унаго цо кинабалиго хIикматаб куцалда талавурчагIазул ризал хъаравуллъияльулал постаздасан къватIире рорчIизе кIварал гьал хадур рехсарал гIадамазул цIарал:

I. ГIоротIаса КIудияв МухIамад-рагъул бахIарчи, Шамилил вукIарав хазиначи, кидаго вукIана Шамилида цадахъ, гьевгун ана Маккаялде, хадув тIад вуссана Стамбулалде, хвана ва вукъун вуго гьенивго.

2. ГIоротIаса Чудахил вас МуртазагIали-АхIулгохIалъул бахIарчи, захIматго лъукъун вукIана, хадув тIамуна наиблъун, хвана Ичкериялъул Шалиялда гIагарлъухъ рагъда, гьенивго вукъунги вуго.

3. ГIоротIаса СахIибиласул вас МухIамад-захIматго лъукъун вукIаниги АхIулгохIалдаса къватIиве ворчIана, хIаракатаб гIахьаллъи гьабуна гIемерал рагъулал лъугьа-бахъиназда, хадув Паркала росдада аскIоб ккараб рагъулъ чIвана (Лак район).

4. ГIоротIаса СухъурхIажиясул вас МухIамад-гохIда вагъиялъул бахIарчи, захIматго лъукъун ва черхалда анлъго ругъун лъун букIана, кин бугониги Гумбеталъул Ингишо росулъе ворчIана, гьенивго сах гьавуна, хадув Даргъове ине кIвана, Шамилица гьев кIудияб рохалидалъун къабул гьавуна ва тIадкъана сундасаго нахъекъай гьечIев нусго муридасе бетIерлъи гьабизе.

5. Бодул цевехъан МуртазагIали-эркенлъиялъе гIоло гьабулеб рагъул тIолабго заманалда вукIана Шамилил ритIухъав гьудуллъун ва кумекчилъун, АхIулгохIалъул бахIарчи, вукIана захIматго лъукъун, гIахьаллъана I859 соналда Гъунир ккарал ахирал рагъазулъ.

6. МелъелтIаса Батир-АхIулгохIалъул лебалав багьадур, лъукъарав гьев вахчун вукIана нохъода. 22 августалъул сардилъ пачаясул солдатазул хъаравуллъиялде тIаде кIанцIана, цин офицер чIвана, хадур хутIарал солдаталги лъугIизарун эркенлъиялде ворчIана.

7. ГIашилтIаса Даришилав-хIинкъи лъаларев бахIарчи, гIужилав кьвагьдохъан, АхIулгохIдаса къватIире лъугьунаго Шамилие нух эркен гьабуна. Хъаладухъа къватIиве ворчIана гьенире тIаде талавурчагIи рахараб мехалда, чанго нухалда лъукъун вукIана.

8. ГIашилтIаса КъурбангIали-гьесул букIана гIицIго I5 сон, вагъулаан цIодорго ва лебалго. Хадуб Шамилица кIудияб кIвар кьуна гьев цIализавиялде. Гьесда тIадкъан букIана магIарда ккараб рагъул хIакъалъулъ хъвазе. Бицуна гьес кIудияб хIалтIи хъван ва гьелъул щибаб гьурмада живго гьесул магIил лъалкIал хутIун рукIанилан. Гьеб гьанжелъизегIанги кодобе щун гьечIо. Шамил асирлъуде ккаралдаса хадув гьев хIалтIана Хунзахъ къадилъун, хадув Шурагьив гьебго ишалда. КъурбангIалица жинцаго хвезабун, ялъуни кибниги магIарухъ нахъе цIунун батизе бегьула гьеб къиматаб хIалтIи.

9. ГIашилтIаса ГIамирхан-I4 сон барав гьев вагъулаан гъалбац! гIадин тириго, вукIана лъукъун, АхIулгохIдаса ворчIана. Гьесул хадусеб къисмат лъаларо.

I0. ГIашилтIаса КуримухIамадгIали - вагъана лебалго, гьесул гьунаразул хIакъалъулъ биценал релълъуна битIахъе маргьабазда.

II. Аргъваниса СалихIиласул ХIажи-захIматго лъукъарав гьев лъавуда гьечIого асирлъуде ккана, гьениса лъутана ва Кабардиялда вахчун вукIана. Шамилил цIаралдаса мугIрузул гIадамал ахIулел рукIана гIурусазул талавурчагIазде данде къеркьезе. (Ичкериялдаса Далхан Хожаев. "Кабардаялде Шамилил рагъулаб сапар" абураб тарихияб очерк. Газета "Даимаб ахIи", N 3,I994 сон). Гьесул хадусеб къисмат жеги лъаларо.

I2. ЧIикIаса Ахъбердиев МухIамад-вагъулаан гъалбац! гIадин, вукIана лъукъун.

I3. ЧIикIаса Годоков ГIиса-гьевги Ахъбердиев МухIамадги асирлъуде ккана. Жанир тIамун рукIана Шурагьир "Кавалер Батарея" кьурда тIад бараб туснахъалъур. Цогидал муридзабазда гьениса лъутизе кIвана цадахъго. Гьезул цо бутIа кквезе щвана, цогидал гIагардегIан букIараб рохьор рахчана, ИчIго къоялдаса гьев кIиявго ЦIобокь росулъе вачIана ва гьениса Шамилихъе Даргъоре рорчIана. (Булач ХIажиев, "Салатавиялъул мугIрузул ахалъуда", МахIачхъала, I973 сон, 30 гьумер).

I4. Гъоркьияб ГIашилтIаса Къокъав Дибир-бахIарчилъиялда вагъана АхIулгохIда, вукIана Шамилил хIинкъи гьечIев разведчиклъун. АхIулгохI бахъаралдаса хадув нохъода вахчун вукIана, цинги сардилъ солдатазул хъаравуллъиялда ва постазда гьоркьосан росулъе ворчIана. Вагъана Шамил асирлъуде ккезегIан, хадуб хъулухъ гьабуна Дагъистаналъул рекIаразул рагъулаб полкалда, гIахьаллъана турказулгун гIурусазул рагъда, хвана Харе шагьаралде гьужум гьабулаго. ("Бакълъулазул нур" газета, I993 соналъул II февраль, N7).

I5. ГIашилтIаса Меседо-Даришиласул чIужу, росасда аскIой бахIарчилъиялда ягъана,I5 ругъун щваниги чIаго хутIана.

I6. ГIахьвахъа АхIмад - гьев гIолохъанав мурид бахIарчилъиялда вагъана АхIулгохIда, гьел кьогIал балагьазул къоялъ васасул рокьи ккана ГIашилтIаса лебалай яс РахIиматихъ. Лъукъарал гьел кIияздаго талихIалъго 22 августалда хъалаялдаса къватIире рорчIизе кIвана, хадуй гьес РахIимат ячана ва ПашилтIа гIумру гьабуна. ВукIана Шамилил ритIухъав муридлъун.

I7. ГIашилтIаса РахIимат - гIажаибго берцинай ва лебалай гIолохъанай яс, бахIарчилъиялда ягъана рагъда хварал васазда ва инсуда цадахъ. ГIахьвахъа АхIмадгун цадахъ 22 августалда АхIулгохIдаса къватIие йорчIана, хадуй АхIмадие росасе ана ва гьесда цадахъ ГIашилтIа гIумру гьабулеб букIана.

I8. ГIуркIачIиса ГIалимирза - АхIулгохIда рагъазулъ гIахьаллъи гьабуна жиндирго гIолохъанав вас Муртузида цадахъ. ГIалимирза рагъулъ чIвана, Муртузин абуни щибго зарал ккечIого чIаго хутIана. Муридзабигун цадахъ Шамил имам Даргъове гочараб мехалъ имамас гьев муридзабазул бетIерлъун тIамуна. Шамил асирлъуде ккедал Дагъистаналдаса къватIиве ана. Шамилил чанго муридасда цадахъ Харсалда гIумру гьабулеб букIана. (Гъазигъумекиса ГIабдурахIман. ГIарабалдаса буссинабураб ракIалде щвеязул тIехь "Китаб-ат-тазкира", "Нилъер Дагъистан" журнал, I996 соналъул I8I-I83 номерал).

I9. Колоса ГIалимирза - гьадин хъвалеб буго жиндирго "Китаб-ат-тазкира" абураб тIехьалда Гъазигъумекиса ГIабдурахIманица: "Гьеб росулъ гIумру гьабулеб букIана хIалакъав, цо гурони бер гьечIев, цояб квералдаса махIрумлъарав магIарулас. АхIулгохIда рагъулъ гIурусазул гIарадаялъул гуллица гьесул цо квер тIезабуна. Гьесда цIар букIана Палимирза, кколаан Сурхайил вацасул вас, имамас гьесда тIадкъана байтулманазе бетIерлъи гьабизе, Шамилие гьев кутакалда вокьулаан, гьел росабазул наибас цо-цо мехалда гьесда тIадкъалаан нухмалъи гьабизе. Гьес тIадкъараб иш кидаго нахъгIунтIун ва камилго тIубазабулаан. ГIарабазул аби буго талихIав инсул вас имгIаласда релълъарав вукIинилан, гьедин ГIалимирзаги сундулъго Сурхайида релълъарав вукIана". ("Нилъер Дагъистан" журнал, I996 сон, №I8I-I83,70 гьум).

20. Инхоса НурмухIамад - дарвиш ва имамасул гьудул. ТIоцеве гьев ракIалде щвезавулев вуго I830 соналъул февралалда. Гумбеталъулазулгун питна-кьал ккараб мехалда Шамил балагьалдаса хвасарлъана Инхоса дарвиш . НурмухIамадил ва гьесул гьалмагъзабазул кумекалдалъун. (Къарахъа МухIамадтIагьирил тIехьалдаса, 25 гьумер). I83I соналда гьев лъукъун вукIана "Агъачхъала" щулалъиялда аскIор ккарал рагъазда, гIахьаллъи гьабуна АхIулгохI цIуниялъулъ, гьев вукIана I840 соналда жидерго ва сверухъ ругел росаби мутIигI гьаризе ТIелекьа КъебедмухIамадие кумекалъе битIараб Жаватханил къокъаялда гьоркьов. Хадув гьалмагъзабигун цадахъ дарвиш НурмухIамад ана Къарахъе. Гьес гьенир аманаталъе гIолохъаби рачана ва КIаратIе ритIана. (Гъазигъумекиса ГIабдурахIман, "Китаб-ат-тазкира" абураб ракIалде щвеязул тIехь, "Нилъер Дагъистан" журнал I995 сон, NI79-I80,82 гьум).

2I. ГIашилтIаса ХIасан-ХIажияв Малачиханов. I2 сон барав чи кьун вукIана Калугаялдаса бечедав помещик ГIарамановасе лагълъун, 20 сон бараб мехалъ армиялде кьуна. Шамилиде данде вагъизе инкар гьабуна, гIахьаллъана Крымалъул рагъулъ. Хадусала Шамилгун чанго нухалда дандчIвана Калугаялда.

22. ГIашилтIаса Ибрагьим - бахIарчи гIадин вагъана, ккана асирлъуде, витIун вукIана Харьков шагьаралде. Гьесул вас МухIамадгIали хадуса вахъана гIурусазул офицерлъун.

23. ГIашилтIаса ГIалигъалбацI - асирлъуде ккана гьитIинавго чи, гIемераб гIакъуба, инжитлъи бихьун нахъе ворчIизе кIвана. Хадуса гьесул вас МухIамад вахъана цIар арав гIалимчи.

24. ГIашилтIаса Малачил вас ХIажияв - асирлъуде ккана, нахъе вачIинчIо, къисмат кинаб ккарабали лъаларо.

25. ГIашилтIаса СултIан - асирлъуде ккана гьитIинавго чи, гIемераб гIакъуба-къварилъи бихьун гьениса тIурун ворчIана росулъе. Гьесул лъади Меседо гьединго АхIулгохIда йикIана,

26. ГIашилтIаса ХIава - гьитIинай жо ккана асирлъуде.

27. ГIашилтIаса ИсмагIил - лъимергIанав вугев мехалъ вахана гохIде, цинги ккана асирлъуде. КIудиял гIедал, цоцахъ рокьи ккун ХIаваги ИсмагIилги данделъана.

28. ГIашилтIаса Чамасдак-Мурадбегил чIужу - къисмат кинаб ккарабали лъазабулеб буго.

29. ГIашилтIаса Бахтумагъа-Малачил чIужу. Гьелъул къисмат кинаб ккарабали лъазабулеб буго.

30. ГIашилтIаса Шайихасул ГIашат-къисмат кинаб ккарабали лъазабулеб буго.

3I. ГIашилтIаса ГIалихIума-лъимер гIанасев жо вукIана гохIде вачIараб мехалъ. Гьесул хадусеб къисмат кинаб ккарабали лъазабулеб буго.

32. ГIашилтГаса НурмухIамадил Ханзадай - къисмат кинаб ккарабали цIехолеб буго.

33. ГIашилтIаса бахIарчияв рагъухъан Хацар МухIамадил щуго вас: ГIамирхан, ГьитIинамухIамад, Нуручу, ГIарип, НурмухIамад. Гьезул ккараб къисмат жеги тIубан лъаларо.

34. ГIашилтIаса ГIумарил вас Гъази - лъимер гIанасев жо ккун вуго асирлъуде. Хадусеб къисмат лъазабулеб буго,

35. ХъахIабросулъа КIудияв ИсхIакъ.

Пачаясул талавурчагIазухъе асирлъуде ккарал АхIулгохI цIунарал гIадамазул сияхI

Къарахъа МухIамадтIагьирица тIадехун рехсараб гьебго тIехьалда хъвалеб буго: "АхIулгохIда гIурусазухъе асирлъуде ккана анлънусгоялде гIагарун чи, цо-цояз абулеб буго анкьнусгоян - бихьинал, руччаби, лъимал-кканилан".

Гьездаса гIалимзаби:

I. ТIанусиса Силикул МухIамад-муридазул мулла, асирлъуда хвана.

2. МелъелтIаса ИбрагьимхIажияв - гьесул хадубккунисеб къисмат лъаларо.

3. Бекьилъа КIудияв АхIмад-абула гьев туснахъалъув чIванилан.

4. Бекьилъа ГьитIинав АхIмад- гIурусаз вакъуца хвезавула.

5. Бекьилъа ЖабрагIил - гьесулги хадусеб къисмат лъаларо.

6..ХарачIиса Хизкил-лъутизе къасд гьабулаго чIвана.

7. ХъахIабросулъа МухIамадгIали - гьесул хадубккунисеб къисмат лъаларо.

8. ГIуркIачIиса НурмухIамад-гьесул хадубккунисеб гIумру лъазе кIвечIо.

9. Хелекьуриса МухIамад - гьесулги хадурккунисел баянал лъаларо.

I0. БуцIраса ТIалхIат - гьев гIарцухъ вичун нахъе вачана.

II. Янгъиюрталдаса ХIажибулат - балагьараб заманалда гьев гьанжесеб Гъизилюрталъул Султанянгъиюрталдаса вукIун ватизе ккола. Гьевги гIарцухъ вичун нахъе вачун вуго.

I2. ЧIаралдаса ХIади ДегIенгIали - хадув Сибиралдаса лъутана ва гьевги Бухараялде ворчIана.

I3. Гулукалдаса Карахан-гуржияв, Сибиралдаса лъутана ва гьевги Бухараялде ворчIана.

I4. Балахьуниса Эгелди - Балахьуниса машгьурав наиб Мусал яс, инсуца гьей асирлъиялдаса йикъана, тIолабго гIумруялъ uoxlo жинцаго янгъизлъиялда гIумру гьабуна. Гьаб гIасруялъул авалалда хвана ва Балахьуний юкъун йиго.

I5. ГIашилтIаса Мусаласул Абакар - залимаб черхалъул бахIарчияв мурид, лебалго вагъана АхIулгохIда, захIматго лъукъарав гьев асирлъуде ккана ва Сибиралде витIана. Гьениса лъутана ва жидерго ПашилтIа росулъе тIад вуссана.

I6. Гьесул чIужу Мирзал Пашура - АхIулгохIдаса къватIие йорчIана, гIурусал АхIулгохIде тIаде рахараб мехалда захIматго лъукъарав жиндирго рос Абакарги вахчун, гьесул ярагъ-рачелгун чухъаги тIад ретIун ахиралде щвезегIан бахIарчиго ягъана. Чанго нухалда лъукъана, бида ецIцIулаго 22 августалда сардилъ тамашаяб бажариялдалъун тушманасул кверщаликьа йорчIана.

I7. ГIашилтIаса Нуцалай - бахIарчияй рагъухъан. КаримухIамадгIалил яц, Урдашил чIужу, анцIго сон бана Сибиралда, кIудияб къварилъиги хIехьон гьениса тIад юссана. Гьелъул букIана кIиго гьитIинаб лъимер - анкьго сон барав кIудияв АхIулгохIда хвана, щуго сон барав кIиабилев Сибиралде ритIулаго гьелдаса ватIа гьавуна ва свакалъулгун ракъул хIасилалда нухдаго хвана.

I8. ГIашилтIаса Узу - гьей гIужилай кьвагьдохъаналъ чIвана кIиго офицер ва чанго солдат. Ахиралда йикIана Гъизляралда, гьениса лъутун рокъое - ГIашилтIе - йорчIана.

I9. ГIашилтIаса ХацармухIамад - чанго нухалда лъукъарав гьесда ахираб заманалда хIали-мадаралъ гурони вагъа-вачаризе кIолеб букIинчIо ва гьединлъидал асирлъуде ккана. КIиго хъаравулги чIван асирлъудаса лъутана ва ГIашилтIе тIад вуссана.

20. ГIашилтIаса ГьитIинав - лебалав бахIарчи, лъукъарав гъев асирлъуде ккана ва гьениса рокъове тIад вуссана.

2I. ГIашилтIаса Мусал Шамил - гъалбац! кинигин лебалго вагъулаан, вукIана лъукъун, асирлъудаса тIад вуссана. МухIканлъаби жеги лъазарулел руго.

22. ГIашилтIаса Мурадбег - хIинкъи -къай лъаларев багьадур, асирлъудаса рокъове тIад вуссана. МухIканлъаби хадурккунги лъазарулел руго.

23. ГIашилтIаса АхIмадхIажияв - лебалав инсан, чанго нухалда лъукъун вуго, асирлъудаса рокъове вачIана. МухIканлъаби нахъеги лъазарулел руго.

24. ЧIиркъатIаса Гъазилхал Рузмай - берцинаб сипаталъул гIолохъанчIужу, АхIулгохIда бахIарчилъиялда ягъана, гьений лъукъана, асирлъуда мустахIикъаб куцалда хIехьана гIурусазул зулму ва хвана гьелъул хIасилалда.

25. ЧIиркъатIаса Узу - ягъулей йикIана эменгун цадахъ, гьев хвараб мехалда, инсул ярагъги борчун, ахиралде щвезегIан бахIарчиго ягъана, чанго нухалда лъукъана ва асирлъуде ккана. ХIакъираб асирлъиялдаса гIажалго тIаса бищулаго, гIицIал квералгун гьей тушманасде тIаде йортана ва гIурусаз хучдул тункун чIвана.

26. ЧIиркъатIаса Эсенбулатил Алжанат - гIолохъанай магIарулай, Узу ва Рузмайго гIадин, лебалго ягъана, асирлъуде ккана, гьений гIакъуба-гIазабги хIехьон хвана.

27. ЧIиркъатIаса Пата - чIварав вацасул ретIелги ретIун бахIарчиго ягъана. Лъукъарай гьей тушманасухъе асирлъуде ккана на гьений хвана.

28. ЧIиркъатIаса ПатIина - гьеб росулъа цогидал руччабаздаго цадахъ гъалбацIгIадин тириго ягъана, гIурусазухъ асирлъуда хвана.

29. ЧIиркъатIаса Шиладал ГIалил ва ПатIиматил яс Хажа -байбихьудаса ахиралде щвезегIан бахIарчилъиялда ягъана, лъукъарай гьей асирлъуде ккана ва гьениса лъутизе къасд гьабулаго чIвана.

30. Машгьурав Сурхайил микьго сон барай яс. Жиндирго хъвай-хъвагIаязул табтаралда генерал П.Х. Граббеца гьадин хъвалеб буго:

"...27 август. Кутакаб багIари. Нахъеги I3 чи асирлъуде вачун вачIана. Щвана Щульцихъе ваккизе. Экспедициялда гьев лъабабилеб нухалдаги лъукъун вуго. Сурхайил ясалъул берцинлъиялъ битIахъего хIайранлъизарула. Нохъазда жеги вахчун вуго нусиялда кIикъоялда анцIгоялде гIагарун магIарулав". (Граф П.Х., "Хъвай-хъвагIаязул книжка". Москва, I888 сон, I24 гьумер).

3I. ЧIиркъатIаса Букусил вас Уллубий.

32. Аргъваниса ХIасан Чанчара.

33. Гьарадерихъа Муртазал ХIасан.

34. ГIоротIаса ХIажияв Юсуп.

ЧIиркъатIаса Уллубий Букусидаса байбихьун 35 чиясул хIакъалъулъ баянал дида лъана машгьурав гIарабист , Кавказалъул рагъул тарих гъваридго лъалев цIакъго хIеренав, хабар гьуинав, намус-яхI тIокIав магIарулав, I997 соналъул апрелалда нилъедаса ватIалъарав ГьаракIуниса НурмухIамадил МухIамадил живго бетIергьанаб архивалдаса. Заманаялъ тIогьиллъизабураб кIиго тIанчида хъвараб гьеб сияхI ракI разиго дихъе кьолаго МухIамадица абуна: "I964 соналда СССРалъул ГIелмабазул академиялъул Дагъистаналъул филиалалъул Тарихалъул, мацIалъул ва литератураялъул институталда хIалтIулаго, доб заманалда гьелъул директорлъун вукIарав Даниялов ХIажигIалица Шамилил хIакъалъулъ документал лъазаризелъун дун Калугаялде витIун вукIана. Цо делоялда жаниса дица хъвана АхIулгохIда асирлъуде ккарав ва I839 соналда Калугаялъул губерниялде къватIиве витIарав 35 магIаруласул цIар. I860 соналда гьел киналго жеги чIаго рукIун руго. Нижер хIисабалда рекъон гьев 35 асирасда гьоркьор гIемерисел магIарулал рукIана гIолилал ялъуни лъимал, щайгурелъул доб заманалда гIемерисел асирлъуде ккарал лъимал, руччаби ва хараби рукIиндал. Гьеб сияхIалда бихьизабун буго ичIго чи АхIулгохIдаса вукIанилан, амма нилъеда лъала гьединаб росу букIинчIеблъи. Балагьараб мехалда гьел рукIун ратизе руго цIакъго гIисинал лъимал (гьезул кIиго-лъабго сон букIун батизе ккола), эбел-эмен хварал гьезда жал щиб росулъаяли бицине лъалеб букIун батиларо. Нижер пикруялда рекъон гьел рукIун ратизе руго ГIашилтIаса, ЧIиркъатIаса ва ГIоротIаса. ГIашилтIа ва ЧIиркъатIа росулъа киналго гIадамал лъималгун цадахъ АхIулгохIда рукIана. Гьениб букIана лъебергоялде гIагарун ГIоротIа росулъа гочараб хъизан..."

35. ГIоротIаса ХанмухIамад Гъазияв.

36. АхIулгохIдаса Сулейманов ХIадис.

37. ХъахIабросулъа НурмухIамадил ГIалимирза.

38. Гертмаялдаса Шамсудинов МухIамад.

39. ХъахIабросулъа Махил Гъайирбег.

40. БуцIраса МухIума Херни Ражаб.

4I. АхIулгохIдаса Нуриго Чунуха.

42. ГIашилтIаса МухIамад Багьадур.

43. ГIашилтIаса МухIамадов НурмухIамад.

44. АхIулгохIдаса Мирзабег Читулин.

45. АхIулгохIдаса Гереев Герейхан.

46. АхIулгохIдаса Пумардибиров Муртаза.

47. АхIулгохIдаса Узин Узинович.

48. Гьидалъа ХIажимухIамадов НурмухIамад.

49. АхIулгохIдаса ИсмагIилов Ханав.

50. Инхоса МухIамад Юнус.

5I. Къарахъа МулламахIамад Падил.

52. ЧIикIаса Муса Ахкай Пумар.

53. ЧIикIаса ГIабдулгIазизил вас РамазанхIажи.

54. АхIулгохIдаса Юсупов Халил.

55. АхIулгохIдаса Юсупилав Хандалав.

56. ЧIикIаса Хириндат.

57. Тицалдаса Малла Даниял (тумав).

58. Миякьоса МухIамад Токло.

59. Миякьоса АхIмад ГIабдула.

60. Миякьоса Шамил ГIабдула.

6I. КъурамухIамад Ибияв (тумав).

62. ХъахIабросулъа Абакар МухIамад.

63. АхIулгохIдаса ГIалимухIмадов ХIажмяв Шалбузан.

64. ХъахIабросулъа РахIима.(асирлъуде ккун ячун аралъуса Аргъваниса гьлмагъгун тIурун йачIун йиго)

НурмухIамадил МухIамадица кьураб сияхI лъугIула АхIулгохIдаса ГIалимухIамов ХIажияв Шалбузанил цIаралдалъун ва гьеб хадубккун байбихьулеб буго Аджиев ИсмагIилил цIаралдасан. ГIемерисел цIаразда хадуб, доб заманалда хъвалсб букIахъе, "огълы" ян тIадеги жубан буго. Гьанир церехун цIарал хъввалаго гьеб тIадежубай нахъе рехана.

Аджиев ИсмагIилидаса байбихьун хадуб бугеб 37 лъимадул цIap нижеца босана Д.М. Шигьабудиновасул "АхIулгохI" абураб тIехьалдаса. Гьелъул авторас абулеб буго профессор В.Г. ХIажиевасда Грузиялъул ЦГИАялда "Кавказалъул щулалъизабураб АхIулгохIалъул хъалаялде гьужум гьабулаго асирлъуде росарал ва Воронежалъул кантонистазул (рагъулаб хъулухъ тIубазабизе тIадаллъун кколарел) рагъулал батальоназде ритIизе кколел, амма жеги гьенире щвечIел гьитIинаб гIумруялъул лъималазул сиях!" абураб цIаралъул документ батун бугилан. (Грузиялъул ЦГИА,ф.Ю83, оп.2, Д. 638, тI. I-2-3). ХIисаб гьабураб мехалда, I839 соналда гьел асирзаби 30-40 чи гьавун Россиялъул батIи-батIиял губерниябазде витIун вукIун ватизе вуго. Жакъа нилъеца кIудияб хIалтIи тIубазабизе ккола АхIулгохIдаса нилъ махIрумлъаралдаса хадур чияр ракьазде ритIарал 900 ялде гIагарун руччабазул, лъималазул ва харабазул хадубккунисеб къисмат лъазабиялъе (нижер хIисабазда рекъон гьезул 700 чи вукIинс ккола, пачаясул баяналда рекъонин абуни гьезул къадар 900 ялде гIагарун буго).

67. Испаев МухIамад.

68. ГIумаргIалиев МухIамад.

69. Ибрагьимов МухIамадгIали.

70. ИсмаМилов МухIамад.

7I. ХIажилуев Аласкиндир (ГIалисканди)?

72. МухIамадаминов НурмухIамад.

73. НурахIов АхIмад-

74. Хаматов МуртазагIали.

75. КъурахIмаев Пирау.

76. ХIусенов ХIамзагIали.

77. ГIумаргIалиев Хочо.

78. МухIамаев МустIапа.

79. МухIамаев Даибгъази.

80. Аджиев МухIамад.

8I. АджигIали Алиат.

83. Шамалай.

84. Насипов ГIиса.

85. МухIамад огъли.

86. ХIалим Стилачи.

87. Ирбаинов Пари.

88. АджигIали Азимат.

89. Берагов ХIасан.

90. МухIамадов Хадрси.

9I. ХIусен Кизилин.

92. МухIамаев ГIалибулат.

93. ХIасан МуртазагIали.

94. МухIамаев ГIабдулкарим.

95. Мирзабег МухIамагIали.

97. ХIасай ХIасан.

98. ЮрухIма Куса-МухIамад.

99. Сулейман Гъази.

I00. ХIажиев МухIамгIали.

I0I МухIамад.

АхIулгохIил гIакъуба-гIазаб жидеца баччарал, гьелъул бухIи хIехьезе ккарал гъазизабазулги, асирлъуда хутIаразулги, нахъе рорчIаразулги, батIи-батIияб къисмат ккаразулги сиях! бахъун букIана республикаялъул "ХIакъикъат" газеталда, гьелдаса хадур рачIине лъугьана рагъулъ гIахьаллъаразул бицунел кагътал. Поцебесеб гьединаб кагъат щвана Унсоколо росулъа философиял гIелмабазул кандидат ГъазимухIамадов ХIамзатихъа, кIиабилеб - Унсоколо районалъул ГIашилтIа росулъа Халидов ГIабдулхIамидихъа. Кагътазул бетIергьабазухъа цо-цо такрарлъаби ккун рукIаниги ва АхIулгохIалъул сияхIалда рехсарал цIарал такрарлъулел рукIаниги, гьел рахъулел руго рачIараб хIалалда.

Унсоколоса Шамилида цадахъ рагъарал ва хварал бахIарзал:

I. БербагIар-МухIамадсултIан, АхIулгохIдаса байбихьун Шамил кверде инегIан гьесда аскIов чIана. Хвана ва вукъана Турциялда I873 соналда.

2. ТIагьир-ГъазимухIамад имамасул дурц, чIвана I840 соналда.

3. Щунусил бетIер КъанцIа МалламухIамад - Щоралда чIвана.

4. Гьесулго вац МухIазал ВухIама - ШишиликIмагIарда рагъда чIвана.

5. Цогидав вац МухIазал ВухIамагъази - КIикIуни рагъда чIвана. КIиялго шагьидлъарал бакIаздаго рукъунги руго.

6. ГIусманилав.

7. Шамилил гIарадаби риун тIолев чи - устар ЖабрагIилхIажи.

8. Гъуниясул МухIамад.

9. Гаргадул МухIамадсултIан.

I0. НурмухIамад.

II. Шамилил бетIер кIкIвалев чи ХIусенил МусахIажияв.

I2. ГIалисултIан.

I3. Арутинил ГIали.

I4. Валил ХъарамухIамад.

I5. Рекъав МухIамадхIажияв-АхIулгохIда щвараб гуллагун гьес гIумру гьабун буго 20 соналъ. Гьеб гуллагун хабалъги лъун вуго.

I6. Къурманиласул ДибирвухIума.

I7. Шунусил бетIер Маргалав.

I8. Арутанил МухIамад-Шамилил хазиначи.

I9. МухIамадгIали - АхIулгохIда шагьидлъана.

20. ГIамасултIан (бину ГIалисултан) - АхIулгохIда шагьидлъана.

2I. ГIабдулгIазизица ва Шейхул ХIусеница - I832 соналъ

Шамилил ругънал сах гьаруна. ПабдулгIазизил яс ПатIимат кколаан имамасул лъадилъун.

22. Къасирилав.

23. ХIажимуса.

ГIАШИЛТIАСА ХАЛИДОВ ГIАБДУЛХIАМИДИЦА ТIАДЕ ЖУРАЛЕЛ РУГО:

I. "Сурхайил хъалаялда" Малачил рагъухъаби дагьлъараб мехалъ, Шамилица гьениве витIарав бахIарчи КариммухIамад ГIалил лъадул, асирлъудеги ккун Гъизляралде ячун арай, гьениса нахъе яхъарай Узул;

2. Ругънада борохьги бан асирлъуде ккарай, анцIго сон Сибиралдаги бан тIад юссарай Нуцалалъул;

3. Дарбищил МухIамад абун хъварав Дарищиласул;

4. Малачил инсул вац КIудияв ГIарипил;

5. Имамасул байрахъулав, АхIулгохIда вагъарав ва гьениса ворчIарав, Рихьуниб ккараб рагъдаса хадув жив шагьидлъарав КIудияв Айгумил цIарал.

Гьезие киназего, хасго АхIулгохI хобалде свераразе, нохъазда будалааллъун лъугьаразе нилъер абадияб рецц ва баркала. бахIарзазул цIарал киданиги кIочене гьечIо ва гьел наслабазухъе кьела!